Tanım
- Sert, kaba, katı: “irig sözke buşma” sert söze öfkelenme; “köni söz irig ol” doğru söz serttir; “eger bolsa sen irig irig köŋüllüg tarılġatılar seniŋ yöreŋdin” eğer sen kaba, katı yürekli olsaydın çevrenden dağılırlardı (KuT); “irig turġıl olar üze” onlara karşı sert ol (KuT); “irig sarsıg köŋüllüg erdiler” kaba, sert gönüllü idiler (Mait). Tanıklar: MaitKuT2KB2
- (-ka irig) bir işe sıkı sarılan, gayretli: “tapuġḳa irig bol bayatḳa tapın” hizmete gayretli ol, Tanrı’ya ibadet et; “tapuġḳa irig bolsa erte turup” erkenden kalkıp hizmete gayretli olursa; “tarıġçı tarıġḳa irig bolsunı” çiftçi ekinine gayretli olsun. Tanıklar: KB3
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): irig — yalın hâliyle 36 kez
Çekimli biçimler (2):
Bağlamlar
Bütün geçişler (6) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/22a3 | 159 yime yarlıḳamaḳlıḳ taŋrıdın yumşaḳlıḳ anlarḳa eger bolsa sen | irig | irig köŋüllüg tarılġatılar seniŋ yöreŋdin keçürgil olardın yarlıḳatu tileg … |
| Ku. T. 25/22a3 | 159 yime yarlıḳamaḳlıḳ taŋrıdın yumşaḳlıḳ anlarḳa eger bolsa sen irig | irig | köŋüllüg tarılġatılar seniŋ yöreŋdin keçürgil olardın yarlıḳatu tilegil ol … |
| Ku. T. 27/58b2 | … taŋrı boḍnı sewer olarnı hem sewerler anı yumşaḳ köŋüllügler müʾminler üze | irigler | kafirler üze cehd ḳılurlar taŋrı yolı içinde ḳorḳmazlar melamet ḳılıġlı me … |
| Ku. T. 29/52b3 | 73 ey yalavaç ḳatlanġıl kafirler birle hem iki yüzlügler birle | irig | turġıl olar üze olarnıŋ sıġınġusı tamuġ neme yawuz yanġu yer |
| Ku. T. 31/76a2 | … larḳa kim tandılar anı kim ḳıldılar her-ayine taturġay-miz olarḳa ol ḳatıġ | irig | ḳındın |
| Ku. T. 38/92a3 | … iŋizni ol otdın kim anıŋ tamduḳı boḍunlar turur taşlar anıŋ üze ferişteler | irigler | ḳatıġlar ḫilaf ḳılmazlar taŋrıḳa ol kim fermanladı olarḳa ḳılurlar nė ferm … |
Aynı gövdeden maddeler
“irig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).