açuḳ sıfat

17 geçiş 2 biçim 2 eser KB KuT Anlam haritasında göster

Tanım

Açık, örtüsüz: “yüzi açuḳ ḳunçuylar” yüzü açık hanımlar. Tanıklar: KuT
Belli, apaçık; gizlinin karşıtı: “yaşrurlar … açuḳ aşkara ḳılurlar” gizlerler … açıkça ortaya koyarlar; “açuḳ yaruḳ” açık ve aydınlık. Tanıklar: KuT2 KB
(İnsan için) içten, dürüst, güler yüzlü: “açuḳ hem yaruḳ bolsa ḳılḳın sözün” davranışı ve sözü açık ve aydınlık olmalı; “açuḳ tut yüzüŋ” güler yüzlü ol. Tanıklar: KB2

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): açuḳ — yalın hâliyle 24 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (0):

14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

KB 500	yime tuttı iş tuş yaḳın ḳıldı öz / uluġḳa kiçigke	açuḳ	tuttı yüz
KB 691	muŋar meŋzetü aydı alp er	açuḳ	/ anıŋ ma‘nisi kör bu sözke tanuḳ
KB 778	ḳaraḳa bilig birdi bilgi	açuḳ	/ buşar öḍte beglerke barma yaġuḳ
KB 1293	beḍüklük tilese boḍunḳa uluġ / özüŋke	açuḳ	tut könilik yoluġ
KB 2000	közi toḳ kerek hem uwutluġ tüzün /	açuḳ	hem yaruḳ bolsa ḳılḳın sözün
KB 2122	beg alçaḳ kerek bolsa köŋli	açuk	/ yazuḳluġ kişidin keçürse yazuḳ
KB 4020	muŋar meŋzetü aydı bilgi	açuḳ	/ bu söz tutmaz erniŋ biligi bıçuḳ
KB 4219	sewigli üküşrek tilese özüŋ / tuz etmek yitürgil	açuḳ	tut yüzüŋ
KB 4287	kişi aslı bilmek tilese	açuḳ	/ köŋül til ḳılınçı bu işke tanuḳ
KB 4418	bularḳa ḳatılġıl ḳarılġıl özüŋ / tilin yaḳşı sözle	açuḳ	tut yüzüŋ
KB 4429	bu yaŋlıġ bolur bu satıġçı ḳamuġ / ḳatılġıl olarḳa	açuḳ	tut ḳapuġ
KB 4539	alımḳa birimke oŋay eḍgü bol / ḳayu öḍte ḳılsa	açuḳ	bolġa yol
KB 5222	süçig sözle barça kişike tilin /	açuḳ	tut yüzüŋni yaruḳ tut alın
KB 5550	adın ma bu il buḍnı kaç türlüg ol / munı aḍra tutḳu	açuḳ	bolsa yol

“açuk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).