Tanım
- Eziyet, zulüm, cefa; “cefa ḳıl-” eziyet etmek, incitmek: “vefa körkitür sen ḳılur sen cefa” vefa gösterir, (ama) cefa edersin; “cefa ḳılsalar bu vefa ḳılsa şük” (ötekiler) cefa etseler de bu vefa eder, susar; “cefa ḳıldaçıŋḳa yanut ḳıl vėfa” sana eziyet edene vefayla karşılık ver; “ajun toldı ‘udvan cėfa cėvr bile” dünya düşmanlık, eziyet ve zulümle doldu. Tanıklar: KB3AH3
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): cefa — yalın hâliyle 36 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- cefa 33 (KB, AH) · cėfa 3 (AH)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (37) →KB Kutadgu Bilig
37 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 716 | velikin yayıġ sen özür bivefa / vefa körkitür sen ḳılur sen | cefa | |
| KB 1092 | cefa | ḳıldı tip sen ilenme maŋa / meniŋde cefaçı bu dünya saŋa | |
| KB 1173 | cefa | ḳıldı dünya ḳarıdı bu ḳut / sini armasunı munu sözke büt | |
| KB 1224 | kiçigde ata ıḍsa oġlın yawa / oḳuldan yazuḳ yoḳ atadın | cefa | |
| KB 1237 | bilir erdiŋ emdi cefaçı ajun / | cefa | ḳılġusın sen usandıŋ özün |
| KB 1511 | ayur ay ınançsız ajun bi-vefa / nelük ḳıldıŋ emdi maŋa sen | cefa | |
| KB 2041 | tili yalġan erniŋ | cefa | ḳılḳı ol / cefa kimde erse uş ol yılḳı ol |
| KB 2041 | tili yalġan erniŋ cefa ḳılḳı ol / | cefa | kimde erse uş ol yılḳı ol |
| KB 2198 | arıġsız ḳılınçı vefasız | cefa | / neçe me yitürse şeker hem yilig |
| KB 3088 | cefaçı bu dünya | cefa | ḳıl aŋgar / cefa ḳılsa ötrü yaraşur saŋgar |
| KB 3088 | cefaçı bu dünya cefa ḳıl aŋgar / | cefa | ḳılsa ötrü yaraşur saŋgar |
| KB 3390 | bu yaŋlıġ ‘iyaldın ḳaçar bar vefa / ḳılıḳı yawuz ol ḳılınçı | cefa | |
| KB 3427 | kişi yüki yüḍse yüḍürmese yük / | cefa | ḳılsalar bu vefa ḳılsa şük |
| KB 3432 | cefa | ḳılġuçıḳa ḳılu tur vefa / vefa er ḳılur ol isizler cefa | |
| KB 3432 | cefa ḳılġuçıḳa ḳılu tur vefa / vefa er ḳılur ol isizler | cefa | |
| KB 3740 | ikinçi cefaçı bu dünyaġ bilip / | cefa | ḳıldım aşnu cefa ḳılġa tip |
| KB 3740 | ikinçi cefaçı bu dünyaġ bilip / cefa ḳıldım aşnu | cefa | ḳılġa tip |
| KB 4522 | cefa | birle önmiş igidmiş yıġaç / yimişi aġu ol aŋar bolma aç | |
| KB 5160 | olarḳa | cefa | ḳıldı dünya titip / sanamu vefa ḳılġa ḳılḳın itip |
| KB 5297 | vefasız ajunḳa köŋül bamaġıl / / | cefa | ḳılġa aḫır bolu birmegil |
| KB 5320 | vefa ḳılsa yandru yanutı | cefa | / cefa ḳılsa ötrü ḳılur bu vefa |
| KB 5320 | vefa ḳılsa yandru yanutı cefa / | cefa | ḳılsa ötrü ḳılur bu vefa |
| KB 6127 | ḳılıḳı | cefa | ol ḳılınçı otun / yaruḳluḳı azraḳ üküşi tütün |
| KB 6359 | … …⟩ / / ÖGDÜLMİŞ CEVABI İLİGKE / ⟨…⟩ / / sefacı turur bu et öz me otun / | cefaḳa | cefa ḳıl özüŋni tutun |
| KB 6359 | … ÖGDÜLMİŞ CEVABI İLİGKE / ⟨…⟩ / / sefacı turur bu et öz me otun / cefaḳa | cefa | ḳıl özüŋni tutun |
| KB 6360 | neçe eḍgü ḳılsa et özke sewe / aŋar ança yawlaḳ ḳılur bu | cefa | |
| KB 6362 | vefa kimke ḳıldıŋ | cefaḳa | anun / cefaçı cefasın tegürgey künün |
| KB 6362 | vefa kimke ḳıldıŋ cefaḳa anun / cefaçı | cefasın | tegürgey künün |
| KB 6466 | vefa kitti ḫalḳta | cefa | üstedi / tilep bir ınanġu kişi ḳalmadı |
| KB 6467 | vefa kitti ḫalḳta | cefa | urdı iz / ınanġu tayanġu kişi boldı ḳız |
| KB 6516 | yazuḳluġ ḳuluŋ men ḳılınçım | cefa | / vefalıġ iḍim sen maŋa ḳıl vefa |
| KB 6517 | cefadın | cefa oḳ kelir ay iḍim / vefada vefadın aḍın bilmedim | |
| KB 6517 | cefadın | cefa | oḳ kelir ay iḍim / vefada vefadın aḍın bilmedim |
| KB 6565 | II. ÖḌLEK ARTAḲIN DOSTLAR | CEFASIN | AYUR / / turayı barayı ajunuġ kezeyi / vefalıġ kim erki ajunda tileyi |
| KB 6568 | vefa ḳaḫtı boldı | cefa | toldı dünya / vefa kimde erki men azraḳ ḳolayı |
| KB 6578 | kimi sevdim erse sewüg cança tuttum / | cefa | keldi andın kimi met seweyi |
| KB 6603 | cefa | cevri bari maŋa tegmesüni / otun bifalardın sıŋardın bolayı |
Aynı gövdeden maddeler
“cefa” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).