Tanım
- Din, iman; inanç yolu: “haḳ din birle belgürtmek üçün ḳamuġ din üze” hak dini bütün dinlere üstün kılmak için; “ündeŋler taŋrını ḳatıġsız ḳılġanlar aŋar dinni” dini ona has kılarak Tanrı’ya yalvarın; “kim kim yansa sizdin anıŋ dinidin” sizden kim dininden dönerse; “biz buldımız atalarımıznı bir din üze” atalarımızı bir din üzerinde bulduk. Tanıklar: KuT4
- (KB’de dünya ile karşıtlık içinde) ahiret yolu, dinî hayat: “bu erdi basutçı köni dinḳa kök” o, doğru dine yardımcı ve dayanaktı; “hava birle bolmaz bütün din işi” heva ile din işi tam olmaz; “yise dünya din yir” dünya(lık) yerse din(i) yer; “diniŋni aġır tut bu dünyaŋ uçuz” dinini değerli, dünyanı ucuz tut; “baḳa kördüm emdi dinim yigliki” şimdi bakıp dinimin yararını gördüm. Tanıklar: KB5
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): din — yalın hâliyle 42 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- din 41 (KB, KuT, DK, EÇS) · ḍin 1 (KuT)
Çekimli biçimler (18):
Bağlamlar
Bütün geçişler (29) →KB Kutadgu Bilig
29 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 54 | bu erdi basutçı köni | dinḳa | kök / şeri‘at yüzindin kiterdi eşük |
| KB 59 | bular erdi | din | hem şeri‘at köki / bular yüḍti ḳafir münafıḳ yüki |
| KB 89 | ay | din | ‘izzi devletḳa nasir mu‘in / ay milletḳa tac ay şeri‘atḳa din |
| KB 89 | ay din ‘izzi devletḳa nasir mu‘in / ay milletḳa tac ay şeri‘atḳa | din | |
| KB 2190 | saḳınuḳ kerek | din | iḍisi arıġ / imin bolsa il boḍnı andın arıġ |
| KB 2436 | uluġ ḫacib artuḳ bütün çın kerek / bu çınlıḳ bile keḍ bütün | din | kerek |
| KB 2461 | saḳınuḳ kerek | din | iḍisi arıġ / arıġ bolsa ḳılḳı ḳılınçı arıġ |
| KB 2462 | saḳınuḳ arıġ | din | iḍisi kişi / irinmez ḳılur barça yalŋuḳ işi |
| KB 2676 | bu iç söz tutuġlı bütün çın kerek / bütünlükke artuḳ bütün | din | kerek |
| KB 2844 | saḳınuḳ kerek | din | şeri‘at bilir / bu mundaġ kişidin bütünlük kelir |
| KB 3214 | ḳalı bardıŋ erse tapuġ ḳılġalı / tapuġ kendte ḳılġıl bu ol | din | yolı |
| KB 3338 | baḳa kördüm emdi | dinim | yigliki / bu yirde köründi özüm yigliki |
| KB 3343 | negü tir eşitgil saḳınuḳ kişi / hava birle bolmaz bütün | din | işi |
| KB 3359 | bu yalŋuzluḳumdın maŋa yası yoḳ / et öz | din | esenin munın buldum oḳ |
| KB 3434 | saŋa küç ḳılur erse küçkey ḳalı / keçürgil anı sen bu ol | din | yolı |
| KB 3525 | ayı eḍgü ermez bu dünya ḳutı / bayattın yıratur bu ol | din | yutı |
| KB 3539 | yana | dinḳa | öçlüg bu dünya neŋi / yise dünya din yir baḳa kör munı |
| KB 3539 | yana dinḳa öçlüg bu dünya neŋi / yise dünya | din | yir baḳa kör munı |
| KB 3590 | üçünçi yaġı yek bu | din | oġrısı / tegürmesü teŋri bularnıŋ yası |
| KB 3640 | et özke bulun bolma bilgi uluġ / et öz bulnasa kör ḳolur | din | yuluġ |
| KB 3741 | bayatḳa sıġındım özüg bekledim / bu | din | birle iman küḍezsü iḍim |
| KB 4345 | bular ol ḫaḳiḳat bu | din | tirgüki / olar bilgi ol çın şeri‘at köki |
| KB 5217 | iwe işleme iş meger | din | işi / iwek işte asġın bulumaz kişi |
| KB 5311 | bu | din | dalı dünya dalı ḳarşı ol / yaġuşmaz ikigün yolı yarşı ol |
| KB 5312 | bu | din | dünya birle birikmeki sarp / ḳawuşmaz ikigün munı bilse tap |
| KB 5475 | ḳatıġlan havaḳa bulun bolmaġıl / hava nefs ikigün bu | din | oġrısı |
| KB 6135 | diniŋni | aġır tut bu dünyaŋ uçuz / aġır ḳılġa diniŋ ay bilgi ögüz | |
| KB 6135 | diniŋni aġır tut bu dünyaŋ uçuz / aġır ḳılġa | diniŋ | ay bilgi ögüz |
| KB 6498 | bu ol | din | yolı hem bu dünya yolı / bu yolça yorı yolda azma ulı |
Aynı gövdeden maddeler
“din” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).