Tanım
- Gözetmek, özen göstermek, önem vermek; iyi bakmak: “baġırsaḳ ol ol kör kişig eḍlese” şefkatli, insanları gözeten kişidir; “küle baḳsa begler kimi eḍlese” beyler kime güler yüz gösterip onu gözetirse; “kimi eḍgü tutsa bayat eḍlese” Tanrı kimi iyi tutar, gözetirse; “eḍgü sawıġ eḍlese özke siŋer” iyi söze önem verirse (söz) ona siner; “tiken eḍlegen er üzüm biçmez ol” diken yetiştiren kişi üzüm biçmez. Tanıklar: KB2DLTAH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): eḍle- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- eḍlese 5 (KB, DLT) · edlese 2 (KB)
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →KB Kutadgu Bilig
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 347 | ḳarımaz bu eḍgü neçe yıllasa / isizlik eḍikmez neçe | eḍlese | |
| KB 1588 | bu kün | eḍlep | ilig mini ündedi / umınçlıġḳa devlet maŋa ḳur badı |
| KB 1627 | munı | eḍleyin | men bu bolsun kişi / kişi bolmış asġın tusulġay tuşı |
| KB 1630 | elig ursa begler kimi | edlese | / yaḳur baş bolur bu beginde basa |
| KB 1633 | ilig aydı emdi maŋa çare yoḳ / munı | edlese | men kişi bolġu oḳ |
| KB 1646 | yüleki bar erdi munuŋ belgülüg / anın | eḍledim | ḳıldım açıġ ülüg |
| KB 1805 | elig urdı ilig mini | eḍledi | / bolu birdi ewren özüm yoḳladı |
| KB 1806 | küle baḳsa begler kimi | eḍlese | / awa yıġlur arzu kerek ol yise |
| KB 2753 | közi toḳ kişiler neŋiŋ | eḍlemez | / bütün çın kişiler özin yiglemez |
| KB 3933 | baġırsaḳ ol ermez özin beklese / baġırsaḳ ol ol kör kişig | eḍlese | |
| KB 6190 | kimi eḍgü tutsa bayat | eḍlese | / ḳamuġ eḍgü boldı anıŋda basa |
| KB 6366 | yolın ḳısmasa ḳuş meŋin | eḍlemez | / semiz bolsa ıt toḳ awın awlamaz |
Aynı gövdeden maddeler
“edle” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).