Tanım
- Hüküm, yargı; buyruk: “ḳaçan hükm ḳılsa siz boḍun ara kim hükm ḳılsa siz könilik birle” insanlar arasında hükmettiğinizde adaletle hükmedin; “anıŋ içinde taŋrınıŋ hükmi” onda Tanrı’nın hükmü var; “hükm ḳılġıl ol kim sen hükm ḳılıġlı sen” ne hükmedeceksen hükmet; “ol kim hükm ḳıldı anıŋ üze ölümni” ölümüne hükmettiği; “maŋa tegdi huḳmüŋ barur men munu” buyruğun bana ulaştı, işte gidiyorum. Tanıklar: KuT3KB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): hükm — yalın hâliyle 192 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ḫuḳmi 5 (KB) · hukmi 4 (KB, AH) · huḳmi 1 (KB) · ḫukmi 1 (KB)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →KB Kutadgu Bilig
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 1233 | nerek ḳaḍġurar sen nerek bu sıġıt / bayat | ḫuḳmi | keldi sıġıtnı aġıt |
| KB 1261 | maŋa tegdi | huḳmüŋ | barur men munu / bir ök oġlum erdi ḳoḍur men unu |
| KB 1279 | ḳamuġ eḍgü isiz bayat | huḳmi | bil / bayatḳa ınanġıl anıŋ tapġı ḳıl |
| KB 3194 | törütti bu ewren tuçı ewrülür / bayat | hukmi | taḳdir bile tezginür |
| KB 3898 | ayur miŋ sena ol uġan teŋrike / ezel | hukmi | tegrür köni egrike |
| KB 3903 | aġırlıḳ uçuzluḳ anıŋ | hukmi | ol / uluġḳa kiçigke yime açsa yol |
| KB 4254 | bayat | ḫuḳmi | ol barça eḍgü isiz / bayat birse tepsep tıḍlumaz tepiz |
| KB 4927 | bayat | ḫukmiŋe | ḳoḍ ḳamuġ işlerig / öḍi kelse itlür açar ay tirig |
| KB 6093 | bayat | ḫuḳmi | tapla negü kelse yüḍ / boḍunḳa asıġ ḳıl bolu birse öḍ |
| KB 6293 | … DÜLMİŞKE TA‘ZİYET ḲILMIŞIN AYUR / / ḳumaru tegip tıḍtı aydı serin / bayat | ḫuḳmi | tapla köŋül ög tilin |
| KB 6311 | bayat | ḫukmi | erdi ḳadaşıŋ üze / yorıttı ḳazasın sen öz ḳılḳ tüze |
| KB 6395 | neçe sawçı toġdı oḳıtçı amul / bayat | ḫuḳmi | birle ayu birdi yol |