İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ḫalḳ isim

60 geçiş 20 biçim 3 eser KBAHKuT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Halk, insanlar; yaratıklar: “yula erdi halḳḳa ḳaraŋḳu tüni” halka karanlık gecesinde kandil idi; “neçe bolmasa ḫalḳḳa mindin asıġ” benden halka fayda olmasa da; “ol ol ḫalḳ talusı kişi ḳutluġı” o, halkın seçkini, insanların kutlusudur; “kerip ḫalḳḳa kögzüŋ” halka göğsünü gerip; “aḳı canı ḫalḳla ḳılur ol yuluş” cömert canını halkla (halk için) feda eder; “mundaġuḳ ḫalḳnıŋ tirilmeki” yaratıkların dirilişi de böyledir. Tanıklar: KuTKB3AH2

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ḫalḳ — yalın hâliyle 530 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • halk 514 (EÇS, KB) · ḫalḳ 14 (KB, AH) · ḫalk 2 (KB, AH)
  • ḫalḳḳa 21 (KB, AH) · halḳḳa 5 (KB)
  • ḫalḳta 2 (KB) · ḫalkta 1 (KB)
  • halḳı 1 (KB) · ḫalḳı 1 (KB)
  • ḫalktın 1 (KB) · ḫalḳtın 1 (KB)

Çekimli biçimler (17):

AH Atebetü’l-Hakâyık

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 23–24 ol ol ḫalḳ talusı kişi ḳutluġı törütmişte yoḳ bil aŋa tuş teŋe
AH 233–236 … z muradḳa aḳı er teger baḫıllıḳnı ḳanı öger til ḳayu aḳılıḳnı ‘am ḫas tözü ḫalk öger
AH 277–280 tėkėbbür libasın keḍip tap salın kerip ḫalḳḳa kögzüŋ tap uslan tilin mü'minlıḳ nişanı tėvazu‘ erür ėgėr mü'min erseŋ tėv …
AH 289–292 … iḍisi asil men tise ayayın men anıŋ cėvabın kese ata bir ana bir uyalar bu ḫalḳ tėfavütleri yoḳ öte irtese
AH 405–408 … -ü ma‘ruf ḳılur ėdgü er ḳanı kendü eḍgü kişi turġu yir yirer sen zamanaŋnı ḫalḳın ḳoḍup zamanaŋnı yirme kişisini yir