İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

alış- fiil

6 geçiş 4 biçim 3 eser KBTTShoR Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Karşılıklı almak; el tutuşmak: “selam ḳıldı, ötrü alıştı elig” selam verdi, sonra el tutuştular; “kirdiler ewke alşıp elig” el ele tutuşup eve girdiler; “elig alşu tutşu yime turmaġıl” el ele tutuşup da durma. Tanıklar: KB3
  2. Tutuşmak, boğuşmak: “yoḳ erse yarıḳlan, bil, alşıp küreş” yoksa zırhını kuşan, tutuşup güreş. Tanıklar: KB
  3. “öç kek alış-” karşılıklı öç almak: “öç kek alışu” öç ve kin alışarak. Tanıklar: TT

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): alış- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (4):

KB Kutadgu Bilig

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 2360 yaraşġu yaraġı bar erse yaraş / yoḳ erse yarıḳlan bil alşıp küreş
KB 4111 küwezlenme elgiŋ sala kirmegil / elig alşu tutşu yime turmaġıl
KB 5032 selam ḳıldı ötrü alıştı elig / turup ewke kirdi bu iki silig
KB 5684 turup kirdiler ewke alşıp elig / ḳadaşı ayıttı kör açtı tilig

TT TT I-X

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II D 178b. 180-80–87 tözlüg öpke nızbanıi iy(i)n utzuḫup . uzun turġaru . öç kek alışu . ötek birim ötemek lerii erser

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 4.2.2/41–44 altı yégirminç énç [qut] qolu küsüş öritü teginür mn alışu yomġıġun bilen élig tutuşu adaq toqışu kirelim nirvan atlġ bek meŋü belgür …

Aynı gövdeden maddeler

“alış” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).