İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

asıl- fiil

11 geçiş 5 biçim 4 eser SekMaitKuTAO Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Artmak, çoğalmak, eklenmek: “ḳazġançı ükliyür asılur” kazancı çoğalır, artar; “ev barḳ asılġay” ev bark (mal) artacak; “ḳutı ḳıwı körki meŋizi asılur ükliyür” kutu, mutluluğu, güzelliği artar, çoğalır; “buyanları asılıp üstelip” sevapları artıp çoğalıp. Tanıklar: Sek2Mait
  2. Asılı durmak (KuT): “ḳoḍur sizler anı asılmış teg” onu askıda gibi bırakırsınız. Tanıklar: KuT

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): asıl- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (5):

Sek Sekiz Yükmek

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.104 (Ia) azu satġḳa yuluġḳa barsar ḳazġançı ükliyür --- asılur
Jut.Sek.T-1.105 (Ib) oġlı ḳızı uruġı tarıġı baġarı böşüki üklilür asılur ög
Jut.Sek.T-1.287 (Ia) edgü ḳılınç bolur ol evde -- kün küniŋe yoḳlamaḳ asılmaḳ
Jut.Sek.T-1.301 (IIc) uġuşıŋategi --- ḳutadġay asılġay tip yrlıḳadı ol ödün ol ḳuvraġda
Jut.Sek.T-1.346 (IId) ev barḳ kün küniŋe yoḳlayur asılur ev igezi kün küniŋe --- kötrülür uluġ

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.T-11.14a.09–17 yürüŋ toluntaḳı ay tŋri osuġ-luġ .. kün küniŋe ḳutı ḳıwı kör-ki meŋizi asılur ükliyür .. suwdaḳı linḫua çeçek osuġluġ trk tawraḳ ulġadur bediyür .. ötrü …
Mai.T-11.16b.12–17 atı küsi bilge iligi asılur ḳop ḳamaġ yalŋuḳlar anıŋ tegre tegzinürler … yme bėr oġurda şanki çkrwrt i …

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 26/88a1 … arasında neçeme harislık ḳılsa siz emitmeŋ munça emitmek ḳoḍur sizler anı asılmış teg eger salah ḳılsa sizler ḳorḳsa siz ol taŋrı erür örtgen ulaşu yarlıḳaġ …

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AO-71–74 … layu oḳ tuġmış ḳadaş tınl(ı)ġ-lar uġuş-ı-nıŋ aşaġuluḳ yaşaġuluḳ buyan-ları asılıp üsdelip alḳu tınl(ı)ġ-lar asıġ-ı üçün burḳan bolz-un-lar