İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı Türkçesi · 7.–14. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

azad sıfat

15 geçiş 1 biçim 3 eser KuTKBAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Özgür, hür; “azad ḳıl-” azat etmek: “müᵓmin ḳul azad ḳılmaḳ” mümin bir köle azat etmek; “boş azad kişi” özgür, hür kişi; “bu itiglig erke azad öz ḳul ol” bu süslü (zengin) adama hür kişi de kul olur; “tözü ḳul ḳılurlar azad özlerin” hür kişiler kendilerini tümden kul ederler; “alıŋ azad tişiler” hür kadınlarla evlenin. Tanıklar: KuT2KBAH2

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): azad — yalın hâliyle 15 kez

Çekimli biçimler (0):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
4 24 alıŋ azad tişiler uraġutlardın meger ol kim erklendi eligleriŋiz taŋrınıŋ bitigi siz …
Ku. T. 26/4a1 25 kimnüŋ kim yaraġı bolmasa sizdin artuḳluḳḳa nikah ḳılmaḳḳa azad müʾmine uraġutlarnı yime andın kim erklendi eligleriŋiz yinçke ḳızlarıŋızd …
Ku. T. 26/58b1 … ürmek müʾminke meger ḫatan kim kim öldürse müʾminni ḫatan yana müʾmine ḳul azad ḳılmaḳ müʾmin ḳul azad ḳılmaḳ hem diyet ısparlanmış boḍnıḳa meger kim sada …
Ku. T. 26/58b1 … tan kim kim öldürse müʾminni ḫatan yana müʾmine ḳul azad ḳılmaḳ müʾmin ḳul azad ḳılmaḳ hem diyet ısparlanmış boḍnıḳa meger kim sadaḳa ḳılsalar eger bolsa …
Ku. T. 26/58b1 … üstüvarlıḳ hem diyet ısparlanmış iḍisiŋe yaʿni iḍisi tapa hem müᵓmine ḳul azad ḳılmaḳ kim kim bulmasa iki ay tutaşı ruze tutmaḳ tevbe taŋrıdın erür taŋrı …

KB Kutadgu Bilig

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 2307 boş azad kişi barça eḍgü ḳulı / sen eḍgü ḳılu aç könilik yolı
KB 2406 boş azad kişiler muŋar ḳul bolur / bu ḳul can yuluġlar sewinçin ḳolur
KB 2408 küler yüz isig söz ille neŋ tawar / boş azad kişiler bu üçke awar
KB 2555 uluġ hacibı bolsa azad kişi / taḳı bir yaraġlıġ ḳapuġ il başı
KB 2990 boş azad kişi barça eḍgü ḳulı / bularḳa aça birgü eḍgü yolı

AH Atebetü’l-Hakâyık

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 341–344 … teg ol hilm kėrėm al gül ol yıḳıḳlıġḳa tirep kesüklüg ula bu itiglig erke azad öz ḳul ol
AH 421–424 boḍun mallıġ erke urup yüzlerin tözü ḳul ḳılurlar azad özlerin kim ol malsız erse ol erni körüp yüz evrüp keçerler yumup közlerin