Tanım
- Ağabey; amca, babanın büyük kardeşi (yazıtlarda Kapgan Kağan için): “eçim ḳaġan ėli ḳamşaġ boltuḳınta” amcam kağanın ili sarsıldığında; “eçim ḳaġan birle ėlgerü yaşıl ügüz … süledimiz” amcam kağanla doğuda Yaşıl ırmağa dek sefer ettik; “inisi eçisin teg kėlinmeduḳ ėrinç” küçük kardeşi ağabeyi gibi yaratılmamış; “inili eçili kikşürtükin üçün” küçük ve büyük kardeşleri birbirine düşürdüğü için. Tanıklar: KT2BK4
- Büyük kardeş, ağabey (Budist metinlerde saygı sözü olarak da): “ög kaŋ teg eçim sıntar selike” ana baba gibi ağabeyim Sıntar Seli’ye; “küntin yıŋaqdaqı tınlıġlarıġ barça éçilerim ol tép körüp” güneydeki canlıları hep ağabeylerim diye görüp. Tanıklar: ShoR
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
eçėli/eçili biçimleri de bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): eçi — yalın hâliyle 2 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- eçimiz 2 (KT, BK) · ėçimiz 1 (Mait)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (29) →BK Bilge Kagan Yazıtı
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 3 | (e)çim | ḳ(a)g(a)n : ėli : ḳ(a)mş(a)g : boltuḳınta : bod(u)n : ėl(i)g ik(e)gü : bol … | |
| BK D 6 | (a)nta [kisre : inisi : | (e)çisin | t(e)g] ḳıl(ı)nm(a)duḳ (e)r(i)nç : oġlı : ḳ(a)ŋin t(e)g : kel(ı)nm(a)duḳ (e … |
| BK D 14 | ol / [t]ör(ü)de : üze : | (e)ç(i)m | ḳ(a)g(a)n : ol(u)rtı : ol(u)r(u)p(a)n : türük : / bod(u)n(u)g : yiçe : ėtd … |
| BK D 16 | (e)ç(i)m | ḳ(a)g(a)n : birle : ėlg(e)rü : y(a)ş(ı)l üg(ü)z : ş(a)ntuŋ : y(a)zıḳa : t( … | |
| BK D 20 | … ŋ] kelt(i)g : ol bilm(e)dük(ü)g(i)n üç(ü)n : y(a)bl(a)ḳ(ı)ŋ(ı)n : üç(ü)n : | (e)ç(i)m | ḳ(a)g(a)n : uça : b(a)rdı : |
KT Kül Tigin Yazıtı
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT D 5 | (a)nta : kisre : inisi : | (e)çisin | t(e)g : kėl(ı)nm(a)duḳ (e)r(i)nç : oglı : ḳ(a)nın t(e)g : kėl(ı)nm(a)duḳ; … |
| KT D 6 | … u)n : t(e)bl(i)gin : kürl(ü)g<in> üçün : (a)rm(a)kçısin : üçün : in(i)li : | (e)çėli | : kikşürtükin : üçün : b(e)gli : bod(u)nlıg : yoŋ(a)şurtuḳin : üçün : türü … |
| KT D 16 | ol törüde : üze : / (e)çim ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)rtı : | (e)çim | ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)r(u)p(a)n : türük : / bod(u)n(u)g : yiçe : itdi : <yiçe> … |
| KT D 18 | (e)ç(i)m | ḳ(a)ġ(a)n : birle : ėlg(e)rü : y(a)ş(ı)l üg(ü)z : ş(a)ntuŋ : y(a)zıḳa t(e) … | |
| KT D 27 | ḳ(a)ŋ(ı)m(ı)z : | (e)çim(i)z | : ḳ(a)z[ġ(a)nm(ı)ş : bod(u)n : (a)tı küsi: yoḳ bolm(a)zun] tėy(i)n : türük … |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.10–12 | edgü ög kaŋ ... silik tutdum.. ög kaŋ teg | eçim | sıntar selike bu maytrı(sm)it nom bititigeli ötüntümüz erti.. |
| Mai.Tek.001.62–66 | taḳı yėme b(u) buyan edgü kılınç közünür üd(te) amraḳ | ėçimiz | kutbulmuş oġul ınanç silik teŋri bėrmiş oġul ınanç ekemiz yıpar kamaġuḳa ö … |
| Mai.Tek.070.31–39 | … dgeli ... (e)rgüleri ... / / / maytrı (burka)ntın azsarlar ... / / kel / / | eçi | ? kin kelteçi burkanlarıg yėme körmezler.. |
| Mai.Tek.084.20–29 | … ar dıntar birle yavaz iş işlep yazınsar.. kim yėme işiler bolup kentü oglı | içisi | yurçı dı(n)tarlar birle yazınsar kim yėme edgü kutlug tınlıglarıg ... -ki … |
| Mai.Tek.107.18 | … / / ıdar ... -tm / / - ... ... malark(a ö)güg kaŋġıg baḳş(ıg) ... -kelerig | içilerig | toḳış ... ? tod tolı kılsarlar ... |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.1 /18–36 | … nlıġlarıġ barça analarım ol tép körüp : küntin yıŋaqdaqı tınlıġlarıġ barça | éçilerim | ol tép körüp : taġtın yıŋaqtaqı tınlıġlarıġ barça inilerim ol tép körüp : … |
| Sho.Rosia 6.2.2.2/8 | … ulmasar öçmiş /// /// [ög]lenmek-te kez-e yorımaq : apamu-luġ-qa tegürd 1) | eçi | ozmaq q[utr]ulmaq ermez |
| Sho.Rosia 7.2 /264 | alḳu ini | êçi-teg-ler-niŋ | inçip [barmışın /// :: |
Huast Huastuanift
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 178 IV.-4 | … g [yara]t[ı]ġlı ol tidim(i)z erser ḫormuzta [t(e)ŋrili-i ş]mnulı-ı inili-i | içili-i | ol [tidim(i)z] erser t(e)ŋrim suida baru-u [b]ilmetin t(e)ŋrike igdeyü-ü m … |