Tanım
- Hüküm, yargı; buyruk: “ḳaçan hükm ḳılsa siz boḍun ara kim hükm ḳılsa siz könilik birle” insanlar arasında hükmettiğinizde adaletle hükmedin; “anıŋ içinde taŋrınıŋ hükmi” onda Tanrı’nın hükmü var; “hükm ḳılġıl ol kim sen hükm ḳılıġlı sen” ne hükmedeceksen hükmet; “ol kim hükm ḳıldı anıŋ üze ölümni” ölümüne hükmettiği; “maŋa tegdi huḳmüŋ barur men munu” buyruğun bana ulaştı, işte gidiyorum. Tanıklar: KuT3KB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): hükm — yalın hâliyle 192 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ḫuḳmi 5 (KB) · hukmi 4 (KB, AH) · huḳmi 1 (KB) · ḫukmi 1 (KB)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (68) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
54 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/29a2 | 58 ol taŋrı fermanlayur sizke kim öteŋler emanetlerni iḍisiŋe kaçan | hükm | ḳılsa siz boḍun ara kim hükm ḳılsa siz könilik birle ol taŋrı nėme körklüg … |
| Ku. T. 27/50a3 | 44 biz ıḍtımız tevritni anıŋ içinde köni yol hem nur | hükm | ḳılur anıŋ birle yalavaçlar anlar kim boyun sudılar anlarḳa kim tevbe ḳıld … |
| Ku. T. 31/7b3 | 12 ey yahya alġıl bitigni küç birle hem bėrdimiz aŋar | hükmni | oġlan erken |
| Ku. T. 33/36a2 | 14 ḳaçan | hükm | ḳıldımız erse anıŋ üze ölümni yolçılamadı anlarḳa anıŋ ölümi üze meger ol … |
| Ku. T. 35/52a3 | … anlar kim boynaġuluḳ ḳıldılar: biz ḳamuġ anıŋ içinde-miz ol taŋrı rastlıḳ | hükm | ḳıldı ḳullar arasında |
KB Kutadgu Bilig
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 1233 | nerek ḳaḍġurar sen nerek bu sıġıt / bayat | ḫuḳmi | keldi sıġıtnı aġıt |
| KB 1279 | ḳamuġ eḍgü isiz bayat | huḳmi | bil / bayatḳa ınanġıl anıŋ tapġı ḳıl |
| KB 3898 | ayur miŋ sena ol uġan teŋrike / ezel | hukmi | tegrür köni egrike |
| KB 4927 | bayat | ḫukmiŋe | ḳoḍ ḳamuġ işlerig / öḍi kelse itlür açar ay tirig |
| KB 6293 | … DÜLMİŞKE TA‘ZİYET ḲILMIŞIN AYUR / / ḳumaru tegip tıḍtı aydı serin / bayat | ḫuḳmi | tapla köŋül ög tilin |
AH Atebetü’l-Hakâyık
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 449–452 | aya | hukmin | ajun tapa üggüçi yirip munı birer yana öggüçi uġan hukmi birle kelür kelge … |
| AH 449–452 | aya hukmin ajun tapa üggüçi yirip munı birer yana öggüçi uġan | hukmi | birle kelür kelgen iş anıŋ ėmri birle teger teggüçi |