Tanım
- Halk, insanlar; yaratıklar: “yula erdi halḳḳa ḳaraŋḳu tüni” halka karanlık gecesinde kandil idi; “neçe bolmasa ḫalḳḳa mindin asıġ” benden halka fayda olmasa da; “ol ol ḫalḳ talusı kişi ḳutluġı” o, halkın seçkini, insanların kutlusudur; “kerip ḫalḳḳa kögzüŋ” halka göğsünü gerip; “aḳı canı ḫalḳla ḳılur ol yuluş” cömert canını halkla (halk için) feda eder; “mundaġuḳ ḫalḳnıŋ tirilmeki” yaratıkların dirilişi de böyledir. Tanıklar: KuTKB3AH2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ḫalḳ — yalın hâliyle 530 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- halk 514 (EÇS, KB) · ḫalḳ 14 (KB, AH) · ḫalk 2 (KB, AH)
- ḫalḳḳa 21 (KB, AH) · halḳḳa 5 (KB)
- ḫalḳta 2 (KB) · ḫalkta 1 (KB)
- halḳı 1 (KB) · ḫalḳı 1 (KB)
- ḫalktın 1 (KB) · ḫalḳtın 1 (KB)
Çekimli biçimler (17):
Bağlamlar
Bütün geçişler (60) →KB Kutadgu Bilig
52 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 35 | yula erdi | halḳḳa | ḳaraŋḳu tüni / yaruḳluḳı yaḍtı yaruttı sini |
| KB 2039 | bu yalġan kişiler vefasız bolur / vefasız kişi | ḫalḳḳa | teŋsiz ḳılur |
| KB 3232 | kişi eḍgüsi ḳılsa ta‘at tapuġ / anı | ḫalkta | kizler yapar bu ḳapuġ |
| KB 3919 | bayat tapġı barça kerek örtügün / açılmasa | ḫalḳḳa | bu örtüg bu kün |
| KB 5194 | munıŋ şükri ḳılġu bu kün ay ilig / bayat | ḫalḳıŋa | bolġıl eḍgü silig |
AH Atebetü’l-Hakâyık
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 23–24 | ol ol | ḫalḳ | talusı kişi ḳutluġı törütmişte yoḳ bil aŋa tuş teŋe |
| AH 233–236 | … z muradḳa aḳı er teger baḫıllıḳnı ḳanı öger til ḳayu aḳılıḳnı ‘am ḫas tözü | ḫalk | öger |
| AH 277–280 | tėkėbbür libasın keḍip tap salın kerip | ḫalḳḳa | kögzüŋ tap uslan tilin mü'minlıḳ nişanı tėvazu‘ erür ėgėr mü'min erseŋ tėv … |
| AH 289–292 | … iḍisi asil men tise ayayın men anıŋ cėvabın kese ata bir ana bir uyalar bu | ḫalḳ | tėfavütleri yoḳ öte irtese |
| AH 405–408 | … -ü ma‘ruf ḳılur ėdgü er ḳanı kendü eḍgü kişi turġu yir yirer sen zamanaŋnı | ḫalḳın | ḳoḍup zamanaŋnı yirme kişisini yir |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 33/33b1 | … ey ḳuşlar. yumşattımız aŋar temürni, / 11 ėtgil tėp yarıḳlar endaze ḳılġıl | ḫalḳa | içinde ḳılıŋ eḍgü iş men nė kim ḳılur sizler körgen men |
| Ku. T. 33/69a2 | … miz anı ölmiş ėl tapa tirgüzür-miz anıŋ birle yerni ölmişde kiḍin mundaġuḳ | ḫalḳnıŋ | tirilmeki |
| Ku. T. 34/15a2–3 | 62 bütünlükin azıttı sizdin üküş | ḫalḳnı | uḳar ermez mü sizler |