is- fiil

7 geçiş 6 biçim 2 eser KB Mait Anlam haritasında göster

Tanım

Isınmak; birine ısınıp bağlanmak (KB): “küler yüz isig sözke yalŋuḳ isir / isinse bu yalŋuḳ bolur ḳul esir” insan güler yüze, sıcak söze ısınır; ısınınca kul, esir olur; “ara sözke tumlır arala isir” (gönül) kimi sözde üşür, kiminde ısınır. Tanıklar: KB2
(Mait) sıkıştırmak, zorlamak, zorla almak (?): “istimiz toḳıdımız toŋladımız” sıkıştırdık, dövdük, …; “tartıp isip irt birt kolsarlar” çekip sıkıştırıp vergi, angarya isterlerse; “aş ton yėgü içgülerin istiler” (kullarının) yiyecek, giyecek, içeceklerini zorla aldılar. Tanıklar: Mait3

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

KB 5280’deki ismese/isme okuması belirsizdir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: orta. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): is- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (6):

isir 2 isigli 1 isip 1 ismese 1 istiler 1 istimiz 1

KB 2479	küler yüz isig sözke yalŋuḳ	isir	/ isinse bu yalŋuḳ bolur ḳul esir
KB 4629	ḳalı samduy erse taduŋ belgülüg /	isigli	soġıḳlı ara bir ülüg
KB 5280	isizler isizliklerin	ismese	/ sen isme ḳının berge tutġıl basa
KB 5865	köŋül beg turur bu et öz ḳul esir / ara sözke tumlır arala	isir

Mai.Tek.062.34–36		istimiz	toḳıdımız toŋladımız adın kişi ornınta yulġaḳ iş küç işletdimiz irt birt . …
Mai.Tek.075.53–58	… arı öŋre ajunta beg işi bolup er at kul küŋleri--niŋ aş ton yėgü içgülerin	istiler	o layıg kılınç küçinte amtı bu kentü bögrelerin aġır yükçe eŋinlerinte yüd …
Mai.Tek.082.04–07	… kişi et-özinte erken yoḳ (kurug ir)t birt aşıp üstep üdsüz kolusuz tartıp	isip	irt birt kolsarlar..