İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

alır

286
geçiş
106,0
milyonda
1.130.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
22
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)3138,5
Abhidharma (Shogaito)125,2
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kutadgu Bilig22299,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi259105,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,49
Abh D 0,00
ShoR D 0,00
KB D 0,75
EÇS D 0,86

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: alır) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gemi3743810,716,646,02271,0
râviye9109,9610,053,00120,8
ıstablı8499,617,592,8169,6
limanı164469,485,403,9189,3
dutar7819,296,672,6251,5
biner81399,276,082,7952,2
tavla6639,146,812,4345,4
develiği599,129,362,2358,4
pâre422.3149,054,426,18178,7
gümrük92849,025,222,9248,0
mıyım478,819,402,0047,0
guruş126718,684,403,3050,6
katır61998,665,152,3831,4
gelirse4568,586,401,9827,9
at251.8918,563,964,6891,1
su181.3678,483,963,9765,4
onar73588,484,532,5330,7
intikâm4918,445,701,9623,9
anteri358,409,471,7335,7
sakkâsı388,398,791,7331,9
salyâne388,398,791,7331,9
para41148,365,371,9522,1
yükü52158,354,782,1523,6
senevî63198,344,472,3425,9
gemilerden3348,266,701,7222,2
akçesi3388,256,541,7121,5
a‘lâ52728,204,442,1321,3
gemiler64078,154,122,3123,1
bâc3668,135,741,7018,1
deve75488,103,912,4725,0
yüzer41978,084,581,9217,8
odun3968,015,201,6915,9
hakkı31137,944,971,6814,9
beşer65187,933,772,2720,3
ağzı31237,914,851,6714,4
revende31397,854,671,6613,7
il31507,824,561,6613,3
kîse101.1887,803,312,8428,0
altışar31597,794,481,6512,9
azîmdir78147,703,342,3819,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“alır” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (286) →
KB 5462 ḫazine er at boldı begler küçi / bu iki bile er alır öz öçi
EÇS X Y127b … et ve medrese ve bir sebîl etdi kim on beş bin deve yükü su alır. Pençeresi üzre târîhi budur:
EÇS III 58b–59a … e olmağıla Urbân [u] Türkmân'ından otlak hakkın Urfa paşası alır.
EÇS VII 46a … m bu köyler içre bir tabur-ı azîm kazmışlar, yüz bin küffâr alır, hîn-i muhâsarada kal‘ayı halâs içün gelen imdâdlar bu tabu …
EÇS VIII 321b … m'da sıçan limanı demekdir. Ağzı şimâle nâzır yüz pâre gemi alır âb-ı hayât suları vardır.
EÇS X Y204b … ay-ı azîm edüp Âdiliyye'de emîrü'l-hacca teslîm edüp hüccet alır. Ertesi gün yine,
EÇS IX Y188b … zre bu kal‘ayı binâ etmiş ammâ küçükdür. Ancak beş yüz âdem alır bir kulle misâldir. Hâlâ içinde benî âdemden bir ferd yokdu …
EÇS VI 156b … erdir. Her bâr küffâr gelüp nehb ü gâret edüp mahsûlâtların alır. Hattâ hakîr Sührâb Mehemmed Paşa ile bu cây-ı müferrihde o …
EÇS VII 118a … turup cemî‘i âyende vü revende gemilerden gümrük-i pâdişâhî alır, zîrâ Kırım'ın büyük bender-i azîmidir. Bin pâre gemi alır …
EÇS VIII 335a … ya bir ok menzili karîb bir latîf limanı var, yüz pâre gemi alır. Ve limanının kayaları dibinde bir âb-ı hayât sular çıkar. …