İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

arıġsız

23
geçiş
8,5
milyonda
11.595.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Uigurica I-IV4633,7
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Kutadgu Bilig13176,7
Atebetü’l-Hakâyık2725,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

U D 0,45
ShoR D 0,00
KuT D 0,29
KB D 0,57
AH D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: arıgsız) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ötmisig3311,8813,841,7357,6
ḳasanıġ3311,8813,841,7357,6
aslıġlar96211,7611,063,00121,8
yėteçiler3711,6812,621,7348,0
kişiniŋ33010,8610,521,7338,1
kişiler31509,158,201,7328,2
işi32448,527,491,7225,3
kişi49927,015,891,9724,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“arıġsız” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (23) →
U II, T. III M. 225-21.-2 … ŋ as-lıġ-lar .. ḳusuġ as--lıġ-lar .. ötmis-ig yėteçi-ler .. arıġ-sız as-lıġ-lar .. ḳalınçu as-lıġ-lar .. ḳasanıġ iç--teçi-ler .. …
U II, T. III, M. 182-30 … ėŋ as-lıġ-lar .. ḳusuġ as-lıġ-lar .. ötmis-ig yėteçi-ler .. arıġ-sız as-lıġ-lar .. ḫalınçu T. III M. 225. as-lıġ-lar .. ḳasanı …
KB 2858 yıraḳ tutġu aşta arıġsız kişi / arıġsız kişiniŋ arıġsız işi
KB 2198 arıġsız ḳılınçı vefasız cefa / neçe me yitürse şeker hem yilig
KB 6514 yıpardın yıpar oḳ yıḍır ol iḍi / peliddin kelir ol arıġsız yıḍı
KuT T. 30/15b1 26 bir arıġsız söz meseli bir arıġsız yıġaç teg ḳoŋruldı yer üstünindin yoḳ aŋar amrulmaḳ
KB 2194 uruġsuz kişiler arıġsız bolur / arıġsız vezirka yaraġsız bolur
KB 2654 isizim uwut ya uḳuş ög bilig / arıġsız bu borḳa birür ay silig
U II, T. III, M. 182-9–27 … ŋ as-lıġ-lar .. ḫusuġ as--lıġ-lar .. ötmis-ig yėteçi-ler .. arıġ-sız as-lıġ-lar .. ḳalınçu as-lıġ-lar ⟨…⟩ ḳasanıġ içteçi-ler .. …
KB 2876 arıġsız cefalıġ ḳılınçı otun / ḳalı aydı erser ḳıyar sözini