İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

atasın

9
geçiş
3,3
milyonda
23.516.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
5
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig454,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi31,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ShoR D 0,00
KuT D 0,00
KB D 0,45
EÇS D 0,49

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: atasın) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
anasın31112,2613,321,7350,4
oġul31249,539,821,7335,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“atasın” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (9) →
KB 37 atasın anasın yuluġ ḳıldı ol / tilek ümmet erdi ayu birdi yol
ShoR 6.2.2.3 … a] tuġġalı bolmış erip bo 汝今ΟΟ 10) sen kim öge söz-leser sn atasın anas[ın] /// 10) /// çḫşpt-ıġ 颇聞四文 neçök ol eşid[ür mü] 11) …
KB 1685 atasın yitürdüm munuḳı oġul / ata ornı tuttı bulup eḍgü yol
EÇS IV 296b … er Circîs Nebî'yi âteşe yakdıkları gibi sen Koçağa'yı âteşe atasın. Biz dahi bugün anın adâletine gelüp Koçağa'nın yazığın alm …
KB 3389 oġul ḳız isizi atada kiḍin / atamaz atasın anasın aḍın
EÇS X Y147b … ız atdırmağı men‘ etdiğine isâbet etmişsin, bu kâğızı Nîl'e atasın" deyü bir kâğıza tahrîr etdüği kelâm-ı Ömer budur:
KB 3388 oġul ḳız atasın suyurkaġu ol / oġul ḳız atası yimi aġu ol
EÇS I 58a İki fâtih Kıbrıs'ı feth etdiler. / Aldı Kıbrıs atasın Şeh Selîm. / Sene 978}.
KuT T. 30/21a2–3 27 Periler atası[n] törüttimiz munda öŋdin tütünsüz otdın