İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bilür

244
geçiş
90,4
milyonda
1.329.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
17
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra1561,8
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası391.023,8
Kutadgu Bilig10135,9
Atebetü’l-Hakâyık62.175,5
Dede Korkut Kitabı16493,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi17270,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KİP D 0,00
KuT D 0,74
KB D 0,51
AH D 0,43
DK D 0,27
EÇS D 0,82

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bilür) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KuT 39 geçiş  ↔  AH 6 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: bilür

KB 10 geçiş  ↔  AH 6 geçiş

benzerlik 0,05

Karşılaştırılan yazılışlar: bilür

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hisâbın9016212,839,589,471.083,4
bârî4143310,957,036,35323,1
hasrın153310,799,303,87171,6
hallâkı147310,508,053,73131,3
cenâbı4478710,456,276,55299,1
lemyezel6369,467,852,4454,4
hudâyı91789,456,132,9659,2
hesâbın569,3610,172,2366,9
âlem123649,345,513,3968,6
hisâbların5139,329,052,2355,0
sizler124329,185,263,3764,6
hudâ472.5829,094,656,58214,8
taŋrı179098,924,693,9678,3
ezel4318,907,481,9934,1
yaḫşı4478,826,881,9830,6
hadd51378,755,662,1929,6
eger73308,644,872,5633,9
nė4848,646,041,9725,8
sannâ‘ı3218,547,631,7226,2
perverdigâr3278,507,261,7224,6
kitâbın3378,456,811,7222,6
hâlıkı3398,446,731,7222,3
bîçûn3498,396,401,7120,9
ozan3498,396,401,7120,9
allah63898,284,412,3325,4
bilmez3998,165,391,6916,6
izzet31368,024,931,6814,8
mü31717,894,601,6613,4
sizke32237,724,221,6411,9
iş55867,623,562,0515,6
allâh68007,563,372,2117,3
hem49056,832,611,677,8
anıniçün36976,712,571,445,7
er36976,712,571,445,7
kimi37836,582,401,415,1
mâlı41.2736,432,121,545,6
zîrâ103.5896,421,952,3412,2
eden41.3046,402,081,535,5
kişi39926,312,061,324,0
anlar31.3985,901,571,152,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“bilür” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (244) →
EÇS VI 84b … hi var, içi cümle mâl-â-mâl top güllesidir kim hisâbın Hudâ bilür.
EÇS X Y271a … Cenâb-ı Bârî bilür ve anların nafakasın dahi Rabbü'l-âlemîn bilür.
EÇS X Y157a … r vardır. Nîl kenârından mâ‘adâ olan kurâların hisâbın Hudâ bilür. Ve fersah hisâbı üzre ibtidâ Nîl'in menba‘ından âhiri Akde …
EÇS IV 284b–285a … u'l-ciyâd misilli atlar ve hussân ü mühreler geldi kim Hudâ bilür her biri birer genc-i Kârûn değer karınlı ve kasıklı küheyl …
KB 1939 men iş ḳılġuçı men sen iş körgüçi / işig körgüçidin bilür ḳılġuçı
EÇS X Y436a … miş seksen guruş olur bir acâyib kazâ-i âsumânîdir, uğrayan bilür.
EÇS VIII 296b … lar ve top ve kumbaralar getirdi kim hisâb [u] kitâbın Hudâ bilür.
KB 2192 saḳınuḳ kişi işte saḳlıḳ ḳılur / yaraḳsızḳa yaḳmaz iş oġrın bilür
AH 113–116 biliglig kişi kör bilür iş öḍin bilip iter işni ökünmez kiḍin ḳamuġ türlüg işte bil …
AH 503–504 kişi tilni bilse bilür ma‘nisin bilür men tise ‘ayb özi bilmesin