İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bilmezler

130
geçiş
48,2
milyonda
2.540.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Abhidharma (Shogaito)4100,7
Uigurica I-IV2316,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası24630,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9940,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Abh D 0,45
U D 0,00
ShoR D 0,00
KuT D 0,77
EÇS D 0,74

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bilmezler) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
nedir4021911,878,896,31422,4
ançası115110,969,133,31119,9
üküşleri61010,4610,602,4580,9
hurmetden439,9411,762,0062,9
haşr4469,547,821,9935,8
neşir339,5311,341,7347,2
tatarca3129,449,341,7333,7
neşr3159,419,021,7332,2
tekellüm41079,116,601,9828,8
türkçe3509,097,281,7224,5
cehennem3698,956,821,7222,5
cennet31158,656,081,7119,5
şey64588,395,092,3830,8
mü31718,355,511,6917,1
kelimât32308,095,081,6815,4
aslâ151.7478,034,483,7064,8
alay67837,754,312,3324,6
lisânı61.4326,983,442,2217,8
bunlar51.5196,633,091,9712,7
altun31.1496,262,761,486,4
gayri31.5065,912,371,405,0
ammâ2215.2295,551,913,4426,1
ederler64.5655,391,771,736,3
hemân53.8655,361,751,575,1
ü1211.2955,111,462,219,1
gâyet43.8515,041,431,262,9
vardır78.5684,721,081,403,1
u1317.4344,600,951,744,6
dahi713.1864,110,460,720,7
olur36.0124,000,370,390,2
cümle921.1973,790,140,280,1
ve61147.9193,760,100,510,3
edüp523.9572,77-0,88-1,892,4

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“bilmezler” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (130) →
KuT T. 35/6a3 … rildim anı bilmekdin yoḳ ol maŋar sınaġ ançası bar üküşleri bilmezler
EÇS X Y36b … Bunlar dahi İslâm, îmân, i‘tikâd ve küfr [ü] dalâlet nedir bilmezler, ammâ cümle Kalmıklardan şedîd ü şecî‘lerdir. Andan,
EÇS VII 154a … Hakk'a secde ederler, ammâ haşr [ü] neşr ve mîzân ve terâzû bilmezler.
KuT T. 28/13b3 … lgil kim anlarnıŋ falları taŋrı üskinde ançası bar üküşleri bilmezler
KuT T. 32/8a3 11 aydı ḳız ḳarındaşıŋa: uḍġıl barġıl aŋa kördi anı ıraḳdın bilmezler
EÇS VII 94b Şu mâhîler ki deryâ içre[dir] deryâyı bilmezler,
EÇS IX Y95b … i nâs yeri değildir. Anıniçün kimse ile hüsn-i ülfet etmeği bilmezler bir alay tüccârân-ı Etrâkândır.
EÇS X Y252a … gûne behâyim makûlesi dağî bâğî âdemler vardır, haşir neşir bilmezler. Cümle sularında altun vardır ve cümle dağlarında ma‘âdinle …
EÇS X Y442b … kimleri kendü taraflarındandır, ammâ hükm [ü] hükûmât nedir bilmezler. Kaçan birbirleri mâbeynlerinde bir da‘vâları olsa eğer şeh …
EÇS X Y5a–Y5b … sne himmetü'r-ricâl takla‘u'l-cibâli ve ilm-i cerr-i eskâli bilmezler.