İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

saç

18
geçiş
6,7
milyonda
14.107.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
91
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kutadgu Bilig568,0
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi114,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ShoR D 0,00
KB D 0,46
AH D 0,00
EÇS D 0,63

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: saç) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sakalların31311,6312,081,7345,0
ḳara44928,017,251,9932,4
ve10147.9191,150,340,670,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“saç” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (18) →
EÇS VIII 312a … h sizi anda murâdımız üzre kıramadık" deyü domuz kılı-misâl saç ve sakalların yolarlardı.
KB 4885 küjek yazdı rumi ḳızı örtti yüz / ḳara saç boḍuġı ajun toldı tüz
KB 3046 aya beg kümüş saç tirilsü keḍ er / kümüş yıġsa saçlur ḳılıçlıġ ḳur er
EÇS I 105a–105b Ve Diyârbekirli (---) 105b bir saç bağı hedâyâ verüp (---) nâm hâsekî ricâsıyla vezâret ile (- …
EÇS I 150b Saç koyverüp geysûdâr olmak, sünnet-i Resûlullâh'a ittibâ‘ etdi …
ShoR 6.2.2.2/22–26 … /// [béş] yapuq-ıġ alqu oron-larıġ 彼衆 /// /// [tış tüş]mek saç yürüŋermek küçi küsüni /// /// küniŋe qurulup : yene öŋreki …
EÇS I 13a … Roma şehrinde cüzâm zahmetine mübtelâ olup kaş ve kirpik ve saç ve sakal cümle dökülüp burnunun orta direği düşeyazup Şâm c …
EÇS VII 163a … zenînlerinde büyük temâşâdır. Tâze gulâmları hod on yaşında saç sakal sâhibi olur. Sakalına ustura değiren gulâmı ve berber …
EÇS III 175a … enâhiyyâtdan müberrâlık alâmetin göstermiş. Zîrâ bıyıkda ve saç u sakalda kaş ü kirpikde aslâ alâkası yok idi, ammâ nûr gib …
KB 1105 ḳara saç örüŋi ölümdin yumuş / ḳılur ol tirigke tiriglik küsüş