İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

teŋiz

20
geçiş
7,4
milyonda
12.979.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
5
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Kutadgu Bilig16217,5
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık1362,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,00
KB D 0,75
DLT D 0,00
AH D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: teŋiz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bilgi66911,1110,522,4576,3
tüpi33210,8810,631,7338,5
bilig34727,646,741,7222,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“teŋiz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (20) →
KB 480 negü tir eşit emdi bilgi teŋiz / sözin yaŋzatur körse ḳızġu meŋiz
KB 3386 kime mindi saḳın kisi alġuçı / teŋiz utra kirdi kime mingüçi
AH 65–66 üküş az tip aymaz pėzirler teŋiz bulıt hėdye ḳılsa uşaḳ ḳatreni
DLT II, 45 Awlap meni ḳoymaŋız / Ayıḳ ayıp ḳaymaŋız / Aḳar közüm uş teŋiz / Tegre yöre ḳuş uçar
KB 6609 bilig bir teŋiz ol uçı yoḳ tüpi / neçe suw kötürgey semürgük sora
KuT T. 31/67b2 … ŋ anıŋ üze turmış her-ayine köyreliŋ anı yana sawuralıŋ anı teŋiz içinde sawurmaḳ
KB 5356 bu begler teŋiz ol tüpi yinçülüg / teŋizke yaġuġlı bayuġu kerek
KB 5299 negü tir eşitgil ay bilgi teŋiz / bilig birle işlep ḳızartġıl meŋiz
KB 2185 uḳuşı üküş bolsa bilgi teŋiz / ḳamuġ iş bütürse ḳızartsa meŋiz
KB 4813 negü tir eşit kör ay bilgi teŋiz / özi ḳoḍḳı alçaḳ ne köŋli ekiz