İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

temir

17
geçiş
6,3
milyonda
14.630.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Küli Çor Yazıtı12.941,2
Kül Tigin Yazıtı52.545,8
Bilge Kagan Yazıtı31.216,5
Tunyukuk Yazıtı21.640,7
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)3138,5
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)12.369,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KÇ —
KT D 0,55
BK D 0,29
T —
Mait D 0,29
Sukh —
EÇS D 0,33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: temir) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳapıgḳa8813,3614,282,83158,8
süleyü4412,6114,282,0079,3
ḳuurıġaru51012,5713,282,2485,3
süledimiz41012,2512,952,0065,8
ḳapıġḳa3412,1913,861,7354,9
bermiş41412,0512,472,0062,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“temir” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (17) →
Sukh II S-62–64 ḳamaġ yėr suvdaḳı [sumir] taġ:-lar temir tilgen taġ-lar ulatı [alḳu ḳamaġ u]luġ kiçig taġ:-lar alḳu …
Mait kim olarnaŋ ara et yumġaḳ et-özlügler.. temir tumşuḳluglar karġalar kuzġunlar örtlüg yalınlıg et-özin et …
KT D 18 … )ntuŋ : y(a)zıḳa t(e)gi : sül(e)d(i)m(i)z : ḳuur(ı)ġ(a)ru : t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)gḳa : t(e)gi : sül(e)d(i)m(i)z : kögm(e)n : (a)şa : …
KT D 8–9 … (a)ġ(a)nḳa : t(e)gi : sül(e)yü : berm(i)ş : ḳuu-r(ı)ġ(a)ru: t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)gḳa : t(e)gi : sül(e)yü : berm(i)ş t(a)bġ(a)ç : ḳ(a …
T 45 … d(u)n : ḳoop k(e)lti: / yük(ü)nti: [ögti?]: türük bod(u)n : t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)ġḳa: t(e)nsi oglı / tinsi oglı: (a)yt(ı)ġma t(a)ġḳa …
Mait (t)uġup kızartmış temir kazġuḳ ... - / ėligimizte belgürüp ... ... / / / -siz kent( …
KÇ 14 … özlüki yegren at binip anta kėrü barıp, Yençü ügüzüg keçip, Temir ḳapıġḳa, / Tezikke tegi sü[lep anç]a ḳazġantı.
Mait … (er) aş aşanurlar ... tamuda tug(ar-) -lar kızartmış örtlüg tem(ir) ... -lar aşanurlar
BK D 16 … )ntuŋ : y(a)zıḳa : t(e)gi : sül(e)d(i)m(i)z : ḳuurıġ(a)ru : t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)gḳa : t(e)gi : sül(e)d(i)m(i)z : kögm(e)n (a)şa : k …
EÇS III 29a temir