İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tir

3 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
317
geçiş
117,5
milyonda
3
biçim
5
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Tunyukuk Yazıtı75.742,4
Irk Bitig107.710,1
Kutadgu Bilig2553.466,3
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi4418,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

T —
IB D 0,27
KB D 0,92
AH D 0,00
EÇS D 0,79

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tir) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
eşitgil19723913,509,7814,022.539,7
eşit376311,649,296,07430,9
kişi5599210,435,887,29344,5
uḳuşluġ1711910,327,254,10139,7
saḳınuḳ144410,318,403,73140,2
sınamış132310,299,233,60149,8
er3369710,065,655,63195,9
bügü138910,047,283,58107,4
köŋli141479,956,663,70103,0
sözi131419,866,623,5794,8
bilig204729,705,494,37114,2
birgüçi8199,618,812,8285,7
kemân8249,598,472,8281,0
tık729,4911,862,6597,6
bilgi8699,416,952,8162,1
baġırsaḳ91249,396,272,9661,2
bârân7279,388,112,6466,7
biliglig112549,305,533,2463,3
tıka629,2711,642,4583,7
ayġuçı6129,229,062,4467,0
sınap6159,218,732,4463,5
tili7809,176,542,6250,3
ıla578,989,572,2361,3
beytig5138,968,682,2352,4
begi6918,916,132,4139,6
tapuġ71608,915,542,5940,4
ilçi5318,887,422,2242,4
eḍgüsi5348,877,292,2241,4
oḍuġ5448,836,922,2238,6
awuçġa458,679,732,0050,8
tak4118,648,601,9941,4
kür4568,466,251,9727,0
başı106498,414,042,9737,3
ḳılḳı51708,394,972,1624,9
ordu41098,275,291,9521,7
sartlar338,2610,061,7341,8
ölürteçi348,269,641,7337,3
oḍunmış388,248,641,7331,2
sözlemese388,248,641,7331,2
kemânın3108,238,321,7329,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (317) →
KB 3181 negü tir eşitgil ay aslı aġı / ḳara köŋlin awlar begi yarlıġı
KB 2424 negü tir eşitgil kör ilçi bügü / bügü sözlerin bulsa aş teg yigü
KB 5956 … OĠLANḲA / / yana aydı barġıl ayıtġıl sözi / ne ermiş negü tir kim ermiş özi
KB 3815 negü tir eşitgil uç ordu ḫanı / tözü ilke yaŋzap söz aymış köni
KB 1290 negü tir eşit bu köni ḳılḳlıġ er / bu iki ajunuġ köni ḳılḳlıġ yir
T 11 … ġ : toḳ(u)z oġ(u)z : bod(u)n üze : ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)r- / tı tir : t(a)bġ(a)çġ(a)ru : ḳuunı s(e)ŋün(ü)g : ıdm(i)ş : ḳıt(a)ny …
EÇS IX Y23b … em kaddi bâlâda kadanmış yelekleri derûn-ı şecerde peykân-ı tîr iki karış taşrada yalman gösterüp durur. Hakkâ ki dürüst şa …
KB 533 negü tir eşitgil sewitmiş kişi / sewitse kişi kör mün erdem başı
EÇS VII 112b … i Kazak kayığı nehr-i Süd içre ubûr ederken Tatar bu kayığa tîr bârân edüp niçe Tatar gâzîleri atlarıyla kendülerin suya ur …
KB 4828 negü tir eşit emdi köŋli oḍuġ / ölümke usal bolma teggey yoḍuġ