İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

uça

15
geçiş
5,6
milyonda
16.073.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
8
eserde
16
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı31.527,5
Bilge Kagan Yazıtı31.216,5
Irk Bitig21.542,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig113,6
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi31,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,49
BK D 0,49
IB D 0,33
Mait D 0,00
KuT D 0,00
KB D 0,00
DK D 0,00
EÇS D 0,29

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: uça) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳagan33910,8310,761,7339,0
bardı31289,439,041,7331,8
deryâ47927,346,831,9830,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“uça” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (15) →
KT D 24 … üç(ü)n [y(a)bl(a)ḳ(ı)ŋ(ı)n : üç(ü)n : (e)ç(i)m ḳ(a)ġ(a)n : uça : b(a)rdı]
IB 15 üzė tum(a)n turdı, (a)sra toz turdı. kuş oglı uça aztı, kiyik oglı / yügürü aztı, kişi oglı yorıyu aztı. y(a) …
EÇS VIII 336a–336b … Allâh bu kavme yılda bir kerre mâh-ı Temmûz'da d[er]yâ ile uça uça ve der[yâ] üzre bir kanadın koyup ve bir kanadı yelken …
Mait … ġari hymava--ti purnaḳi bular üçegü kök kalıḳdaḳ(ı) (yo)lça uça kelip
KT K 13 … t(a)yġun(u)ŋ(ı)zda / : y(e)gdi : iġ(ı)dür : (e)rt(i)ġ(ı)z : uça b(a)rd(ı)ġ(ı)z :
EÇS VIII 336a–336b … âh bu kavme yılda bir kerre mâh-ı Temmûz'da d[er]yâ ile uça uça ve der[yâ] üzre bir kanadın koyup ve bir kanadı yelken gibi …
KuT T. 30/33b1–2 4 törütti kişilerni uça suwındın kim ol ol çoġıçı üstelgen belgülüg
BK D 20 … üç(ü)n : y(a)bl(a)ḳ(ı)ŋ(ı)n : üç(ü)n : (e)ç(i)m ḳ(a)g(a)n : uça : b(a)rdı :
KT D 16 … a)ŋ(ı)m ḳ(a)ġ(a)n : (a)nça ėl(i)g] törüg : ḳ(a)zġ(a)n(ı)p : uça : b(a)rm(ı)ş : ḳ(a)ŋ(ı)m : ḳ(a)ġ(a)nḳa : / b(a)şl(a)yu : b( …
BK D 13 … : ḳ(a)ŋ(ı)m : ḳ(a)g(a)n : [ėl(i)g törüg : ḳ(a)zg(a)n(ı)p : uça : b(a)rm(ı)ş :] ḳ(a)ŋ(ı)m : [ḳ(a)g(a)n / -ḳa] b(a)şl(a)yu : …