İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yıġaç

9
geçiş
3,3
milyonda
23.515.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası4105,0
Kutadgu Bilig340,8
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık1362,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,45
KB D 0,49
DLT D 0,00
AH D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yıgaç) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yimişsiz3313,0015,191,7363,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yıġaç” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (9) →
KuT T. 34/39b1 146 ündürdimiz anıŋ üze yıġaç ḳabaḳ başındın
AH 321–324 … ı fi‘lin öte irtegil kėrėm kimde erse anı er tigil yimişsiz yıġaç teg kėrėmsiz kişi yimişsiz yıġaçnı kesip örtegil
KuT T. 30/15b1 26 bir arıġsız söz meseli bir arıġsız yıġaç teg ḳoŋruldı yer üstünindin yoḳ aŋar amrulmaḳ
KuT T. 30/34a1–3 10 ol ol erdi kim indürdi kökdin sizke andın içgü andın nė yıġaç otlatur sizler anıŋ içinde
DLT I, 263 Yigitlerig işletü / Yıġaç yemiş ırġatu / Ḳulan keyik awlatu / Badram ḳılıp awnalım
KB 1428 yayılmaz yorıġa keweldin tüşüp / edersiz yıġaç mingü muŋluġ bolup
KB 2455 uḳuşsuz kişi ol yimiş siz yıġaç / yimişsiz yıġaçıġ negü ḳılsun aç
KB 4522 cefa birle önmiş igidmiş yıġaç / yimişi aġu ol aŋar bolma aç
KuT T. 37/39a3 … boldı taŋrı müʾminlerdin ançada beyʾet ḳıldılar seniŋ birle yıġaç astnıda bildi anı kim köŋülleri içre turur indürdi amrulmaḳ …