İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yapa

10
geçiş
3,7
milyonda
21.857.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
28
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Abhidharma (Shogaito)375,5
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kutadgu Bilig113,6
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Dede Korkut Kitabı392,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Abh D 0,29
ShoR D 0,00
KB D 0,00
DLT D 0,00
DK D 0,29
EÇS D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yapa) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tüzü35310,6110,901,7339,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“yapa” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (10) →
ShoR 8.3 /57 yapa ḳamaġ béş aj-un tınlġ oġlan-ların 悲心 -lüg ḳovuḳ-ında köḍürü …
DK IV 90 … di deve kibi kükredi arṣlan kibi aŋradı na'ra urup hayḳırdı yapa yaluŋuz kāfire at depdi ḳılıç urdı
Abh 61 … r-ta neçe söz-leser yme sekiz bölük-ler ig yörüg töz-i tüzü yapa bolmatuḳ erür.
DLT III, 208 Sü keldi yir yapa / Ḳarar ḳar (taġ tapa) / Ḳaçtı aŋar Alp Aya / Ufut bolup ol …
KB 1303 tişig boşlaġ ıḍma yapa tut ḳapuġ / tişidin tegir erke teŋsiz ḳamuġ
EÇS IX Y18b Sinân Paşa bilüp dünyâ fenâsın / Diledi kim yapa ukbâ binâsın / Yazanlar bu safâ dârına târîh / Kodular inde …
Abh 3065–3067 büdürgelir üçün bu şasdr-taḳı yörüg töz-in tüzü yapa kergek -lep tükel söz-leyür üçün anın söz-lep bular ikigü-n …
DK Muk. 8 … na uyan ursaŋ ḳatır olmaz ḳaravaşa ṭon geyürseŋ ḳadın olmaz yapa yapa ḳarlar
Abh 3120 nedegin bolur söz-legeli alḳu nom-lar anda tüzü yapa yaruḳ yaşuḳ uḳulur üçün tėp.
DK Muk. 8 … an ursaŋ ḳatır olmaz ḳaravaşa ṭon geyürseŋ ḳadın olmaz yapa yapa ḳarlar