İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yarattı

12
geçiş
4,4
milyonda
18.978.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Manichaica I-III1485,7
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Kutadgu Bilig681,6
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık1362,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Man D 0,00
KuT D 0,29
KB D 0,43
DLT D 0,00
AH D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yarattı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yaşıl43311,5111,732,0057,7
kök32058,828,681,7330,3

Hemen solunda

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yarattı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (12) →
KuT T. 28/55a1 185 baḳmazlar mu kökler yerler erkliki içinde anı kim yarattı taŋrı nersedin bolġay kim bolsa çın-oḳ yaġumış oḳ bolġay at …
KB 3722 yarattı ḳalın barça sansız ḳuluġ / tilemişke birdi aġırlıḳ ḳamuġ
KB 3193 yaşıl kök yarattı yaruttı kün ay / ḳara tan yaruḳ kün saḳışlıġ yıl ay
DLT I, 330 Yarattı yaşıl çeş / Sawurdı ürüŋ ḳaş / Tizildi Ḳara Ḳuş / Tün kün ü …
KuT T. 30/73b3 81 taŋrı ḳıldı sizlerke andın kim yarattı kölikeler,ḳıldı sizke taġlardın örtükler sıġınçular ḳıldı s …
AH 13–14 yarattı ol uġan tünüŋ kündüzüŋ uḍup biri birke yorır öŋ soŋa
KuT T. 30/35b3 13 anı kim yarattı sizlerke yer içinde türlüg türlüg boḍuġları bütünlükin anıŋ …
KB 3717 yaġız yir yaşıl kök yarattı kün ay / karaŋḳu yaruḳluḳ çıġay tut ya bay
KB 126 yarattı kör ewren tuçı ewrilür / anıŋ birle tezginç yime tezginür
KB 3654 iki ew yarattı bu ḫalḳḳa ḳamuġ / biri atı uçmaḳ biriniŋ tamuġ