İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

adl*

19 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
147
geçiş
54,5
milyonda
19
biçim
6
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
Abhidharma (Shogaito)11276,9
Uigurica I-IV1158,4
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı6185,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi12651,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
Abh D 0,52
U D 0,00
AH D 0,00
DK D 0,29
EÇS D 0,81

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: adl) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
adâlet2920611,398,345,37282,3
dâd124211,029,363,46135,6
adâlete5510,0711,162,2477,4
geldügüŋde439,7711,582,0061,9
kiçdügüŋde439,7711,582,0061,9
devri6809,767,432,4450,3
adâleti479,7310,362,0052,4
niznk4129,699,582,0046,7
adâletleri339,3611,161,7346,4
bulışmaduŋmı339,3611,161,7346,4
hükmi51129,316,682,2136,6
berâyâya3129,279,161,7332,9
yigide3149,258,941,7331,9
beyrek41278,906,181,9726,5
hükûmât3628,886,791,7222,5
emn41408,846,031,9725,7
câriye3728,816,581,7121,6
ömer95838,665,152,9246,9
re‘âyâ52738,615,392,1827,7
o32667,894,691,6713,8
hâkim33757,564,201,6411,8
ulatı33877,524,151,6311,6
islâmbol46907,293,731,8513,3
zabt35007,253,781,6110,2
eyleyüp36137,023,491,589,1
vü61.5726,843,132,1715,5
eyâleti39456,492,861,496,8
efendi51.7106,462,751,9010,6
etdi62.1516,422,682,0712,2
gûyâ51.7896,402,681,8910,2
ü2711.2956,272,464,2548,2
eyle52.2536,092,351,808,3
mehemmed63.0455,942,181,918,8
ederek42.0895,872,141,545,7
mısır42.2875,752,001,505,1
sâhibi31.6905,742,031,313,9
hâlâ63.7215,671,891,797,0
u2617.4345,601,773,6127,5
sultân64.1935,501,721,705,9
gelüp75.0515,461,671,816,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (147) →
EÇS IV 242b … olduğundan görenler ceviz kal‘ası derler, ammâ Süleymân Hân adl ile aldığından Âdilcevâz derler. Van deryâsının kenârında e …
EÇS I 57b Adl-i bî-gâyetest u ayn-ı nizâm, / Sene 974
EÇS IX Y363a … sonra Mekke ve Medîne ve Yemen ve Irâk'a Haccâc halîfe olup adl-i dâd ile velvele-ârâ olup ba‘dehu hakkında "aslahu'z-zaleme" …
Mait … esġuḳ tuta öŋtün uduzur .. sekiz tümen tort mıŋ purohitlar adlaġ ma[ŋgal]laġ alḳış alḳayu iliglerin ḳawşurup tegre yorıyurla …
EÇS I 87b … (---) senede tamâm bir câmi‘-i münevver olup Zulmiyye iken Adliyye oldu. Şimâl tarafı kal‘a dîvârı üzre, cenûb tarafı taşra ha …
EÇS I 87a … erdigâr bu fütûhâtlar, Sultân Mehemmed Hân-ı Râbi‘in devr-i adlinde olup Hak Ta‘âlâ ömr-i şerîfin tavîl edüp mu‘ammer eyleye ve …
EÇS I 82b Hükm-i adlinde İslâmbol mollârın beyân eder:
EÇS X Y450b "Mısır Kinânetullâhdır, adl adâlet eyle" deyü tenbîh ederlermiş.
EÇS II 316a–316b … d askerleri gelüp gitmeden ol kadar imâristân olur kim gûyâ adl-i Ömer ile ma‘mûr olmuş bir diyâr olur. Tâ Sultân Murâd Hân-ı …
EÇS VII 64a … ârekallâh aşk olsun kim İslâm diyârında böyle emn ü emân ve adl-i adâlet yokdur.