İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ana

1.103
geçiş
408,8
milyonda
230.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
142
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Kutadgu Bilig454,4
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı381.171,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.058432,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,00
KB D 0,45
AH D 0,00
DK D 0,67
EÇS D 0,90

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitAbhUTTShoRKuTKBAHDKEÇSToplam
ana·····241381.0581.103
anâ·········157157
aŋa1102216271225·122
âna·········3131

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ana) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
karîb1321.02810,995,3011,20730,5
meryem5311810,477,107,23445,0
göre5729910,385,877,42363,0
silsilesi33479,887,755,72320,7
derler1314.1239,683,2810,27365,7
müntehîdir28789,606,785,24219,1
oluna271249,496,065,12179,8
kıyâs23479,367,234,76198,3
muttasıl263119,234,684,90120,7
îsâ213348,904,274,3485,6
baba247108,763,374,4369,5
târîh237088,703,314,3164,9
çıkar173908,543,743,8157,3
havvâ13558,526,183,5688,9
dedi217848,513,034,0251,9
da207208,493,093,9550,8
kabri198908,292,713,6939,4
nazar155538,213,053,4137,4
hazreti635.9458,191,705,4961,6
ki302.4268,121,924,0335,9
sâ’ir181.0298,112,423,4531,3
amel101068,084,853,0548,9
ata112438,063,793,0837,8
eşşeyh179818,062,413,3529,3
vâlidesi101458,044,403,0142,6
ziyâreti147057,992,603,1327,3
belkîs8287,866,452,8058,2
üstâdları8477,835,702,7748,9
hâtûnu8617,825,332,7644,5
hâlâ333.7217,811,443,6324,3
olsa115307,792,672,7922,3
dahi9613.1867,781,155,4048,4
makâmı115717,752,562,7520,9
ise128197,682,162,6917,5
hadîce7207,676,742,6254,3
silsileleri7217,676,672,6253,5
hacer7467,645,542,5941,1
çün7697,614,962,5635,2
bağladı71217,554,142,5027,4
ihsân131.2987,471,612,4311,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ana” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.103) →
EÇS I 181a … zırhcılara pîr oldu. Demircilerin ve zırhcıların silsilesi ana müntehîdir. Seksen sene mu‘ammer olup kabri Yemen'de bender …
EÇS I 166a … de Busrâ şehrine gidüp ticâret ederdi ve fâ’idelerin Hadîce Ana ile hisse ederlerdi kim hadîs, Arapça buyurmuşdur}. Andan …
EÇS III 37a … rlangıç tayrı vâsıtalığiyle az müddetde Hazret-i Âdem Havvâ ana ile cem‘ olup Havvâ hâmile kalup ibtidâ edîm-i arzda rahm-ı …
KB 1486 oġul ḳız sebebi ata ol ana / ḳılınç artasa ya itilse yana
EÇS II 338a–338b … ına bir tedârik gör. Sana da elbette ma‘zûlluk mukarrerdir. Ana göre amel idesin ve Varvar Alî Paşa, İpşir Paşa'nın karısın …
EÇS I 131b … lun anınla sed edüp andan yukaruda bir gayrı top yolun açup ana dolmağa başlar.
EÇS IX Y216b … î‘at-i Muhammedî mahkemesi dahi harem-i kebîre nâzırdır. Ve ana karîb sarây-ı Sultânî dörd tabaka binâ-yı âlîdir. Hâlâ medr …
EÇS IX Y213a–Y213b … adımdır. Y 213b Ve parmaklıkdan nümâyân bir yassı taşdır ana Sahratullâh derler.
EÇS X Y272b Kabr-i Sitti Âsiye Ana: Fir‘avn'un hâtûnu idi. Lâkin bi-emrillâh bâkire idi. Hazre …
EÇS II 255b–256a … gûn peydâ eden Hazret-i İdrîs'dir. Zîrâ Cenâb-ı Bârî ibtidâ ana niçe bin ilm ihsân edüp kâtib idi. Vahy ile nâzil olan suhu …