İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

asra

31
geçiş
11,5
milyonda
9.088.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
8
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı21.018,3
Bilge Kagan Yazıtı31.216,5
Irk Bitig43.084,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
TT I-X31.177,4
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi176,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,33
BK D 0,49
IB D 0,59
Mait D 0,00
TT D 0,29
ShoR D 0,00
EÇS D 0,71

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKIBMaitTTShoREÇSToplam
asra2341311731
aşra······11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: asra) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
üzė41311,5411,712,0058,4
yėr510110,289,072,2353,3
vakti207649,698,154,46188,4
dek114889,447,943,3099,9
teŋri53618,717,242,2240,4
varınca51.1387,135,582,1929,0
tâ102.6736,925,353,0855,0
edüp423.9572,450,860,901,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“asra” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (31) →
TT III D 2601-3 asra köŋülin yüküŋelii . alıŋ amtıı umuġ ınaġ [.]
EÇS X Y51b … dahi dermân komazlar. Ertesi yine Hânke'de sabâhdan vakt-i asra dek ceng-i azîm edüp;
EÇS IX Y346b … ası müşâhede olunur, tâ vakt-i zuhura varınca. Andan vakt-i asra varınca benefşe şemm olunur. Andan gurûba dek yâsemen râyih …
EÇS II 351a–351b … ecâviz idi. 351b Hulâsa-i kelâm vakt-i seherden tâ vakt-i asra varınca bu kadar mâl-ı firâvân gark olup bu kadar benî adem …
EÇS VIII 287b … a eyle bir tîğ-ı âteş-tâb ururlar kim vakt-i çâştdan vakt-i asra dek seksen yedi bin aded küffârı dendân-ı tîğ-ı hûnrîzden g …
EÇS X Y442b–Y443a Andan ertesi gün vakt-i asra dek gidüp Y 443a bî-mecâl olan kimesneleri hakîrin ve Meh …
EÇS VI 106a … kir-i İslâm dağlarda taşlarda av arar gibi arayup tâ vakt-i asra dak sâlimîn ü gânimîn her cânibe at saldılar, ammâ kızıl ka …
ShoR 2.2.5.R /1–2 … ötgürü yaruq yaşuq bilteçi alqu ters nomluġ tirtilarıġ adaq asra qılıp yaşurdaçı :
BK K 11 üze : t(e)ŋri: (a)s[ra] y(ė)r : y(a)rl(ı)ḳ(a)duḳ : üç[(ü)n] köz(ü)n : körm(e)dük : …
IB 54 üzė t(ė)ŋri (ė)şidti, (a)sra kişi bilti tėr.