Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası | 15 | 393,8 |
| Kutadgu Bilig | 219 | 2.976,9 |
| Atebetü’l-Hakâyık | 3 | 1.087,7 |
| Dede Korkut Kitabı | 34 | 1.048,1 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 24 | 9,8 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dünya) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ḳaldı | 15 | 66 | 10,41 | 8,02 | 3,86 | 140,7 | |
| neŋi | 13 | 23 | 10,39 | 9,34 | 3,60 | 151,7 | |
| ölümlü | 12 | 6 | 10,35 | 11,16 | 3,46 | 169,1 | |
| uçı | 12 | 18 | 10,29 | 9,57 | 3,46 | 146,2 | |
| gelimlü | 11 | 6 | 10,23 | 11,03 | 3,32 | 155,0 | |
| gidimlü | 11 | 6 | 10,23 | 11,03 | 3,32 | 155,0 | |
| kime | 9 | 40 | 9,78 | 8,01 | 2,99 | 84,2 | |
| aḫiret | 8 | 16 | 9,72 | 9,16 | 2,82 | 90,5 | |
| yayıġ | 8 | 28 | 9,66 | 8,35 | 2,82 | 79,2 | |
| tünek | 7 | 7 | 9,57 | 10,16 | 2,64 | 98,6 | |
| aḫır | 8 | 69 | 9,49 | 7,05 | 2,81 | 63,3 | |
| devlet | 12 | 267 | 9,45 | 5,68 | 3,40 | 71,6 | |
| tiriglik | 10 | 183 | 9,42 | 5,97 | 3,11 | 63,6 | |
| ḳalır | 7 | 45 | 9,40 | 7,47 | 2,63 | 59,8 | |
| fāni | 6 | 6 | 9,35 | 10,16 | 2,45 | 84,5 | |
| ‘uḳbi | 6 | 13 | 9,32 | 9,04 | 2,44 | 66,6 | |
| yise | 6 | 36 | 9,21 | 7,57 | 2,44 | 52,1 | |
| yanutı | 6 | 46 | 9,17 | 7,22 | 2,43 | 49,0 | |
| keçer | 6 | 62 | 9,11 | 6,79 | 2,43 | 45,2 | |
| ālem | 5 | 5 | 9,09 | 10,16 | 2,23 | 70,4 | |
| halal | 5 | 10 | 9,07 | 9,16 | 2,23 | 56,6 | |
| sîmurgı | 5 | 14 | 9,05 | 8,67 | 2,23 | 52,2 | |
| neŋin | 5 | 29 | 8,98 | 7,62 | 2,22 | 43,8 | |
| cefa | 5 | 33 | 8,96 | 7,44 | 2,22 | 42,4 | |
| aldı | 8 | 241 | 8,93 | 5,25 | 2,75 | 42,9 | |
| din | 5 | 41 | 8,93 | 7,12 | 2,22 | 40,1 | |
| işi | 8 | 244 | 8,93 | 5,23 | 2,75 | 42,7 | |
| ecel | 5 | 53 | 8,88 | 6,75 | 2,22 | 37,4 | |
| gizledi | 4 | 7 | 8,76 | 9,35 | 2,00 | 46,8 | |
| gözine | 4 | 10 | 8,75 | 8,84 | 2,00 | 42,9 | |
| begi | 5 | 91 | 8,73 | 5,97 | 2,20 | 31,8 | |
| diyenler | 4 | 14 | 8,73 | 8,35 | 1,99 | 39,6 | |
| tüker | 4 | 14 | 8,73 | 8,35 | 1,99 | 39,6 | |
| ölüm | 6 | 180 | 8,69 | 5,25 | 2,39 | 32,2 | |
| soŋ | 4 | 25 | 8,68 | 7,52 | 1,99 | 34,4 | |
| ḳoḍup | 4 | 26 | 8,67 | 7,46 | 1,99 | 34,1 | |
| yil | 4 | 28 | 8,66 | 7,35 | 1,99 | 33,4 | |
| kâfı | 4 | 30 | 8,66 | 7,25 | 1,99 | 32,8 | |
| dîn | 5 | 113 | 8,65 | 5,66 | 2,19 | 29,7 | |
| vefa | 4 | 34 | 8,64 | 7,07 | 1,99 | 31,8 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Biçim ailesi
dünya* ile tüm bağlamlar →“dünya” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (295) →| KB 5694 | kelü birdi | dünya | tiriglik barır / tiriglik tüker kör bu dünya ḳalır |
| DK V 11 | dünya | 'ālem delü dumruluŋ gözine ḳarangu oldı çaġırup delü dumrul … | |
| DK XII 47 | … ecel aldı yir gizledi fāni dünya kime ḳaldı gelimlü gidimlü | dünya | ṣon uçı ölümlü dünya el-'aḳibet uzun yaşuŋ uçı ölüm aḫırı a … |
| KB 4824 | bu | dünya | işi bek tuzaḳçı turur / tuzaḳḳa ilinme sini berkitür |
| KB 3926 | tuşar erse | dünya | ḳalı eḍgüke / yarar iki ajun yigü keḍgüke |
| KB 3548 | sewitse kimi | dünya | aḫır sürer / awıtsa erej birle terkin irer |
| KB 3648 | neçe andaġ erse bu | dünya | hali / açıġ ḳılma özke tiriglik yolı |
| KB 1375 | özüŋ otḳa atma bu | dünya | üçün / hava boynı biçgil et özke öçün |
| EÇS III 162b | … a ve hırka-bahâ tahsîli endîşesine düşmüşlerdir. Zîrâ kâr-ı | dünya | böyle olagelmişdir. |
| KB 6442 | ḳanı ol tütüşügli | dünya | üçün / turu ḳaldı dünya ol öldi küçün |