İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

işte

515
geçiş
190,9
milyonda
613.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
TT I-X1392,5
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kutadgu Bilig29394,2
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi483197,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

TT D 0,00
ShoR D 0,00
KB D 0,76
AH D 0,00
EÇS D 0,86

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimTTShoRKBAHEÇSToplam
işte11291483515
‘işte····33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: işte) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
şimdi205629,254,544,2888,4
sana143918,984,553,5862,0
geldim8808,786,032,7952,0
pâdişâhım102928,674,493,0243,4
ben146778,593,763,4747,3
senin92628,574,492,8739,1
evliyâm81938,534,762,7237,7
budur126498,403,603,1838,1
şu93618,404,032,8233,6
sizin82678,394,292,6832,7
geldi126608,393,573,1737,7
benim116538,273,463,0233,0
gidi5568,165,872,2031,3
cânım62018,104,292,3224,5
dedikde129688,053,023,0429,4
böyle191.8348,052,763,7240,6
eydür84808,043,452,5723,8
hânım51337,984,622,1522,6
dibde447,989,362,0051,9
zuhûr51497,954,462,1321,5
bizim141.3557,942,763,1929,8
getirdim4247,936,771,9830,3
kaça4267,926,651,9829,6
başım4437,885,931,9725,4
tuna’yı4547,855,601,9623,5
buşı4597,845,471,9522,8
sultânım74927,833,222,3618,8
gitdi63577,823,462,2318,0
deyince63667,803,422,2217,7
geldik4947,754,801,9319,1
bire75837,712,982,3116,7
deyü406.0077,652,124,8756,6
ipşir53017,653,442,0314,9
etdim76567,612,812,2715,3
amân65137,582,942,1314,1
eydir76907,572,732,2514,7
evliyâ65207,572,922,1313,9
bana53537,563,212,0013,4
beni53547,563,211,9913,4
pâdişâhımındır3157,547,031,7223,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“işte” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (515) →
EÇS IX Y66b "İşte dağlara firâr ediyorlar" dedik.
EÇS X Y124b–Y125a … silen kaddince eyle uzun ipler çıkar, gûyâ bir sicim ipdir, işte tiryâk-ı fârûk kursu deyü ta‘bîr etdikleri budur kim tiryâk …
EÇS II 353b–355b … ve ayaklarına düşüp "Oğullar! Evimi barkımı harâb edersiz. İşte o ağa atından indi. Dipi ve borandan buymuşlar. İşte evime …
EÇS VII 45a … rinde bir çam direği var, bu dahi âlîce sütûn-ı müntehâdır. İşte hadd-i mil dedikleri budur.
EÇS III 154a–154b … bir câmi‘-i latîf ve bir ma‘bedgâh-ı nazîf inşâ edin, dedi. İşte pâdişâhım gazâ mâlından on bir bin kîse gurûş cem‘ etdim ve …
EÇS V 71a … vvetimizle bu kadar mâl sâhibi oldun’ deyü başıma kakarsız. İşte mâl [u] menâl başınızda pârelenüp irte kalsın. İşte biz siz …
EÇS III 56a … larına bağlı sandûkasına yine kanlı ok düşüp hâşâ ve kellâ "İşte gök tanrısın öldürdüm, müstakil yer ve gök tanrısı benim" d …
KB 324 ökünçlüg bolur tutşı öwke işi / yazuḳluġ bolur işte buşsa kişi
EÇS V 74a … âdemler, bu Hasan Paşa askeriyle hâlimiz neye müncer olur. İşte birer birer beşer onar kal‘a içre cümle celâlî ve cemâlî ha …
EÇS VI 116a İşte fakîr Şâm[î]zâde Re’îs'in ve İbrâhîm Paşa enîsin sebeb-i şe …