İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

idiş

10
geçiş
3,7
milyonda
21.707.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
4
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Abhidharma (Shogaito)250,3
TT I-X31.177,4
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)3294,6
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
Abh D 0,33
TT D 0,00
ShoR D 0,49
DLT D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitAbhTTShoRKBDLTToplam
idiş1233·110
iḍiş····3·3

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: idiş) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tört33048,298,381,7329,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“idiş” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (10) →
TT II Y 36.7.-187–191 … ėl-ke ḳan-ḳa ınanç bolġuḳa [.] altun küzeç erser ornaġ-lıġ i-diş ol [.] tört uluġ çiu-lar-ta belgülüg i-diş ol . tatıġ-lar b …
ShoR 7.2 /327 êter ḳılur ’ertim sası id[iş /// ::
ShoR 8.3 /54 azu-ça erser idiş 世成 / başlamış-taḳı 一 éyin ky-e parmanu.
Abh 3082 azu-ça yme kök ḳalıḳ idiş teg erür üçün sıġurdaçı anın aşnu söz-lemiş ol.
TT II Y 36.7.-195–197 … l tilemek-te ıçanġu ol . küzeçig küzedip snmasar aş bėrdeçi i-diş ol [.]
ShoR 3.2.2.V/8 baġır böşük edgü ögliler birle tü[zülgelir üçün] /// idiş tutar élig belgürtdüŋüz :
DLT III, 131 Kügler ḳamuġ tüzüldi / Iwrıḳ idiş tizildi / Sensiz özüm özeldi / Kelgil amul oynalım
Abh 36–39 … r-ta beş ajun-lar-ta tört tuġum-lar-ta tınlġ yėr -tinçü-nüŋ idiş yėrdinçü-te ulatı-lar-ta anın intrayakoş-ta basa kėn söz-le …
TT II Y 36.7.-187–191 … erser ornaġ-lıġ i-diş ol [.] tört uluġ çiu-lar-ta belgülüg i-diş ol . tatıġ-lar bütgü-ke tayaġı tėtir .
Mait idiş tavaş buşı bėrser kop kamag ajunta bilge biligke tükellig b …