İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

kirdi

48
geçiş
17,8
milyonda
6.243.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kalyanamkara Papamkara11.579,8
TT I-X41.569,9
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig41557,3
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KP D 0,00
TT D 0,24
KuT D 0,00
KB D 0,71
DLT D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKPTTKuTKBDLTDKEÇSToplam
kirdi141411··48
kırdı······1111
ḳırdı···1·1·2
ḳırḍı···1···1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: kirdi) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tüşüp81811,9611,612,83117,2
ewiŋe61611,5811,362,4585,2
ewke62011,5011,042,4582,0
ḳarşıḳa51111,4411,642,2473,5
yorıp75011,199,942,6483,6
kelip77210,909,422,6478,2
tüşti42410,8310,192,0049,3
turup1017610,518,643,15100,7
ḫacib32910,329,511,7333,9
tapa41279,557,791,9935,4
bardı41289,547,781,9935,3
ḳıldı52788,976,982,2238,6
keldi31508,967,131,7223,8
toldı31568,917,081,7223,6
iligke31578,917,071,7223,5
ilig86048,656,542,8057,0
yol56697,845,712,1929,9
yüz312.2723,000,780,720,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“kirdi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (48) →
KB 5014 atın mindi keldi iligke turup / tüşüp kirdi ilig tapa yol ḳolup
KB 4721 baḳa körgil emdi yaġız yir ḳoyı / ne yaŋlıġ kişi kirdi tolmaz oyı
KB 5960 … ALİ YUMUŞÇIḲA / / ḳopa keldi terkin aŋar ḳıldı yol / bu er kirdi ötrü selam ḳıldı ol
KB 1581 … GDÜLMİŞ KÜN TOĠDI İLİG TAPUĠINGA KÖRÜNMİŞİN AYUR / / yorıp kirdi ögdülmiş utru turup / iligke köründi sewinçlig bolup
DLT II, 223 Keldi esin esneyü / Ḳaḍḳa tükel osnayu / Kirdi boḍun ḳasnayu / Ḳara bulıt kükreşür
KB 620 … T ERDÜKİN AYUR / / ilig bir kün oldrup özi yalŋuzun / oḳıp kirdi ay toldı sewnür özün
KB 6225 tüşüp kirdi ḳarşıḳa terkin yorıp / oḳıdı ilig kirdi köŋlin tirip
KB 5881 seniŋdin ḳaçan kelge isiz yorıḳ / örüŋ süt bile kirdi eḍgü ḳılıḳ
KB 5823 ewiŋe kelip tüşti kirdi yorıp / aş içgü yidi tındı ança serip
KuT T. 32/10a2 15 kirdi kendke ġaflet vaḳti üze ap osallıḳ üze anıŋ boḍnındın buldı …