İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

sözün

46
geçiş
17,0
milyonda
6.502.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
6
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig29394,2
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi156,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,00
KB D 0,82
AH D 0,00
EÇS D 0,67

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBAHEÇSToplam
sözüŋ·915·96
sözün12911546

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: sözün) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳılınçın71711,8311,562,64101,7
yüzün78110,829,312,6477,1
erkek34310,119,001,7331,7
merd51319,858,132,2346,6
til31289,147,431,7225,0
er66978,055,982,4138,1
eḍgü56877,805,742,1930,1
istimâ56927,795,732,1930,0
ve11147.9191,28-0,87-2,775,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“sözün” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (46) →
KB 2444 uwutluġ silig bolsa ḳılḳı tüzün / kelir andın eḍgü ḳılınçın sözün
KB 2193 beginde basa ilke elgi uzun / vezir ol iligke ḳılınçın sözün
KB 5088 isiz ḳılmaġıl sen ay elgi uzun / ḳamuġ eḍgülük ḳıl ḳılınçın sözün
EÇS V 116b … lütf-i i‘tidâlde olup pederlerinden gayrı er yüzün ve erkek sözün istimâ‘ etmemiş bintânları vardır.
EÇS VI 29b … öyle riyâzet-keşe mahbûbe-i cihâne bâkire kızlar var kim er sözün ve mer[d] yüzün görmeyüp Îsâ içün babaları ol bânû-yı cihân …
EÇS V 130b … m-âsâ kızlardır. Eb [ü] cedlerinden mâ‘adâ er yüzün ve merd sözün istimâ‘ etmemişlerdir.
KB 1206 tirilse usal bolsa yalŋuḳ özün / ökünsü öziŋe ilensü sözün
KB 2579 sözün sökse yalŋuḳ açıtsa tilin / süŋükke sızıġ ol köŋülke yalın
KB 2031 negü tir eşitgil biliglig sözün / yiyümedi küçkey ilin kiç uzun
KB 379 tiler men seniŋdin du‘am bu sözün / tirig tutġıl ança yaşım ḳıl uzun