İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tayaḳ

48
geçiş
17,8
milyonda
6.246.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
13
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Abhidharma (Shogaito)411.031,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)3294,6
Kutadgu Bilig227,2
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
Abh D 0,61
ShoR D 0,29
KB D 0,33
DLT D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitAbhShoRKBDLTDKToplam
tayaḳ141321·48
ṭayaḳ·····22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tayak) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
büdgeli4411,3012,782,0070,9
orunı31510,6110,461,7338,2
bolmaḳ69610,428,782,4461,5
dyan33710,189,151,7332,4
bolġalı34110,119,011,7331,7
bilge35697,325,211,6915,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“tayaḳ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (48) →
Abh 2293 … abidarim erser inçip erür üçün bilge bilig yme ök bolmış ol tayaḳ tėp.
Abh 2317 … l uduşulmış yörüglüg-i tayaḳ büdgeli bolmaḳ üz-e tüzü tükel tayaḳ bolur-ın.
Abh 2717 bu yme ök uyur üçün birle yene aḳıġ -sız-ḳa tayaḳ bolġalı.
Abh 4488 birök söz-leser erür üçün sıḳış-nıŋ taŋış -nıŋ tayaḳ orun-ı anın ḳarşı erür tüz-ün-ler-niŋ köŋül-iŋe.
Abh 1633–1634 nedegin tėptėser erür üçün köŋül-teki nom-lar-ḳa tayaḳ töz munda tegimlig erti tek söz-legeli köŋül ḫan-ı(-nıŋ) ul …
Abh 2716 … rmez üçün又 (yene bu) altı erklig-ler otġuraḳ aḳıġ(-lıġ) -ḳa tayaḳ bolur ermez.
Abh 3995 tayaḳ erser munda adḳanġu tėp yörüg’ol.
Abh 3997 tayaḳ erser ad-nıŋ bilge bilig-ke tayaḳ bolmaḳ-ı erür.
Abh 2274 birök pradimokş sudur erür erser tayaḳ.
Abh 4004–4005 … tuduluşmaḳ-ı ḳaltı şasdr-taḳı ujik-ler vyançan-lar yörüg-ke tayaḳ bolmaḳ üz-e.