İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yıd

18
geçiş
6,7
milyonda
14.046.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
16
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek51.084,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
Abhidharma (Shogaito)7176,2
Uigurica I-IV3475,3
TT I-X1392,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,20
Mait D 0,33
Abh D 0,32
U D 0,29
TT D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimSekMaitAbhUTTKBToplam
yıd52731·18
yıḍ·····22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yıd) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Sek 5 geçiş  ↔  Abh 7 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: yıd, yıḍ

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yaḳıs3312,1914,191,7359,1
psak3412,1313,781,7354,6
ḳua3412,1313,781,7354,6
tütsük3512,0613,461,7352,4
aslıġlar106212,0011,563,16142,7
yuḳ3711,9412,971,7349,5
yıpar31211,6812,191,7345,6
yapar42311,6411,672,0057,6
ün34110,7010,421,7337,6
öŋ31159,538,931,7331,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yıd” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (18) →
Sek (Ib) erür ol kim yoḳ ḳuruġ titir yıd yapar yme ol’oḳ erür yıd
Abh 3637–3639 … tı -lar erder tėptėmiş-i erser所縁之外ḳadaġ-ında taş alḳu öŋ ün yıd tadıġ büridmek-te ulatı-lar-nıŋ adı bolur adın tėp.
U II, T. III, M. 182-9–27 … züg ḳundaçı-lar .. yaḳıs as-lıġ--lar .. psak ḳundaçı-lar .. yıd as-lıġ-lar .. tütsük as-lıġ-lar ⟨…⟩ ḳu-a çeçek as-lıġ--lar …
Sek (Ib) titir yme burnı turḳaru adruḳ adruḳ alḳınçsız yıd yapar
U II, T. III, M. 182-30 … züg ḫundaçı-lar .. yaḳıs as--lıġ-lar .. psak as-lıġ-lar ⟨…⟩ yıd as-lıġ-lar ⟨…⟩ ḳu-a as-lıġ-lar .. tütsük as-lıġ-lar .. tüs …
Mait … em linḫualar kumut suman puntrikta ul-atı ḫua çeçekler edgü yıd yıpar birle ḳatı ḳarı yaġarlar (.) uluġ küçlüg tŋriler ikit …
Abh 645 yıd yuḳ.
Abh 648 yıd yuḳ-nuŋ tayaḳ-ı munuŋ tayaḳ-ı biligsiz körmek bışrunmaḳ yol …
Sek (Ia) yıd yıpar bultuḳmaz yıdlamış yıdig alḳu inçe ötgürü usar
Abh 649–651 dayandaçı yıd yuḳ nedegin tarıḳmaz-un bu tıldaġ-ın emgek-te nom bilge bil …