İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yas

29
geçiş
10,7
milyonda
9.629.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
108
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra1561,8
Sekiz Yükmek1217,0
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası7183,8
Kutadgu Bilig17231,1
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KİP D 0,00
Sek D 0,00
KuT D 0,52
KB D 0,65
DK D 0,00
EÇS D 0,33

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKIBKİPSekMaitManTTShoRKuTKBDKEÇSToplam
yaş113·431112201060107
yas···11····7171229

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yas) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳor92012,5612,353,00141,3
tegse3729,938,921,7331,3
asıġ72229,848,522,6469,1
tilese32128,677,361,7224,7
eḍgü36877,105,671,7017,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yas” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (29) →
KuT T. 30/8a1 … e anıŋ üze aydılar: ey ʿaziz tegdi bizke hem boḍnumızke ḳor yas keldürdümiz bir kesek azḳına bitig tükel bėrgil bizke ülgün …
KB 5648 yana saḳnu aldı ayur iwmeyin / iweklikte yas ol anı ḳılmayın
KB 684 AY TOLDI CEVABI İLİGKE / / bu ay toldı aydı maŋa yas ḳılur / münüm yoḳ velikin kişiler ayur
Sek (Ib) ev barḳ içinte ada tuda ḳor yas ’egsümez ög ḳaŋ oġul ḳız ḳa
KB 1667 kişike tusulmaz tükel yas ḳılur / bu üç neŋ turur kör ay ilçi unur
KB 4208 adaşıġ asıġ yas içinde sına / bu yirde aḍaḳ tikse bek tut sene
KB 4228 asıġ yas üçün bolsa emdi yaġı / anar koḍ ol asġıŋ yaraş ay aġı
KuT T. 37/32b2 … kim erklig erür sizke taŋrıdın nerse eger tilese sizke ḳor yas azu tilese sizke asıġ kendü erür taŋrı anı kim ḳılur sizler …
KB 3355 negü bar kişiler ara ay külüg / asıġ tut ya ḳor yas saŋa belgülüg
KB 2161 boḍunḳa asıġ ḳıl bolup ḳılma yas / ḳılınç eḍgü tutġıl isiz yası bas