İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yil

28
geçiş
10,4
milyonda
9.907.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
6
eserde
37
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek2433,9
TT I-X2784,9
Kutadgu Bilig18244,7
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı4123,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,00
TT D 0,00
KB D 0,75
AH D 0,00
DK D 0,00
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKTesŞUIBSekMaitManUTTAOKuTKBAHDKEÇSToplam
yıl142422192211430·14256344
yil·····2···2··1814128

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yil) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tüpi93212,2611,733,00131,5
keçer116211,9711,063,32149,3
üçi31011,3411,821,7344,2
erkligi31211,2611,561,7342,9
kibi35410,239,391,7333,3
tiriglik61839,868,632,4460,1
dünya42958,667,351,9932,9
ajun32638,407,101,7223,7
nehri34.9854,292,861,496,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yil” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (28) →
KB 1274 ınanma tiriglikke yil teg keçer / usanma bu dünyadın öz terk köçer
KB 6554 keçer dünya keçti tüpi yil keçer teg / keçer dünyaḳa öz usalın basıttım
DK VII 6 … ra çıḳdı meydana girdi er diledi ḳażılık ḳoca gördüginleyin yil kibi yetdi
KB 3725 ḳoḍısı yaġız yir yaşıl suw bile / örüsi süzük yil üze ot ula
DK VII 22 didüm burada ṭayım maŋa ṣoyladı aydur yildügümde yil yetmez-idi yidi urġunum yeŋi bayıruŋ ḳurdına beŋzer-idi yig …
KB 1175 tüpi yil keçer teg tiriglik keçip / asıġsız ulır men özümke açıp
KB 5091 tüpi yil turur bu tiriglik küni / ınançsız turur ḳut keçürgey sini
TT II Y 36. 12.-14–15 ḳadır ḳatġı ḳadıġ sav yögerü klti üsküŋde . yil üze yil tikilep yiltirdi .
KB 4361 … RLE ḲATILMAḲNI AYUR / / bularda basa keldi afsunçılar / bu yil yeklig igke bu ol emçiler
EÇS VII 151a Nehr-i Abın, andan nehr-i Habil, andan nehr-i Yil, andan nehr-i Aburgan: Bu dörd aded âb-ı hayâtları atlar il …