İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

adrıl- fiil

Tanım

  1. Ayrılmak (bir yerden, bir kişiden): “seniŋdin adrılur men bu kün” bugün senden ayrılıyorum; “ögüŋüztin adrılmışta” annenizden ayrıldığınızda. Tanıklar: Mait
  2. Birinden yüz çevirmek, bağlılığını bırakmak: “ėl-tėriş ḳaġanta adrılmaduḳ, teŋri bilge ḳaġanta adrılmalım, azmalım” İlteriş Kağan’dan ayrılmamış olan (biz), Tengri Bilge Kağan’dan da ayrılmayalım, yoldan çıkmayalım. Tanıklar: O
  3. (Eşler için) boşanmak: “eger aḍrılsa” eğer ayrılırlarsa. Tanıklar: KuT

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): adrıl- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • adrılur 4 (Sek, KB, Abh) · aḍrılur 3 (KB, KuT)
  • aḍrılıp 4 (KB) · adrılıp 2 (Sek, ShoR)

Çekimli biçimler (27):

Abh Abhidharma (Shogaito)

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 529 … ıġ yme/tėr ulatı yėg ayaġul üçün munı munçulayu altı türlüg yörüg-ler üz-e adrılmaḳ-ındın.
Abh.Sho. 3366–3373 … ilip öçmek-lig mü ol andaġ ermeser nedeg’ol tėptėser baġ boldaçı ed-i ėyin adrılur ḳaltı baġ boldaçı ed-i-niŋ ülgü-si ėyin baġ-tın öŋi üdrülmek -lig ed-i yme …
Abh.Sho. 3464 birök baġ bol -daçı ed-i-niŋ adrılmış-ı ėyin.
Abh.Sho. 3546–3547 以慧別故nedegin tėptėser bilge bilig adrılmış üçün bilip öçmekig bulu tanuḳ-layu tükedür ::
Abh.Sho. 3921 közünür ödki bilig neçe üç öd-ler üz-e adrılsar yme.

Aynı gövdeden maddeler

“adrıl” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).