Tanım
- Bilinmek: “neçük ol bililmez mü erti” nasıl olurdu da bilinmezdi; “ödrü bililmiş erür” ayrıca bilinmiştir; “bekiz belgülüg bililü tüketdi” apaçık bilinmiş oldu; “biliimez ertti” bilinmedi; “bilig bide bilnür törütgen iḍi” Yaratan bilgiyle bilinir; “bilnip ajun emgekin tükel uḳar” (dünya) bilinip acısı tümüyle anlaşılır. Tanıklar: Abh4DLTAH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bilil- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (40) →Abh Abhidharma (Shogaito)
40 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 154–156 | birök yaradmamış erser şasdr-ıġ neçük ol | bililmez | mü erti teŋri burḫan-nıŋ edgü-ler-i-niŋ yėg ayaġu -luḳ erdüki餘時讃偄adın ödte … |
| Abh.Sho. 355 | tek yalındıḳ söz-leser baḫşı tėp | bililü | tükedür erti anıŋ öz baḫşı erdüki. |
| Abh. Sho. 359 | neçe | bililü | tükedser yme tŋri burḫan-nıŋ ertüki. |
| Abh.Sho. 367–370 | … 又復若但言自yene yme yene birök tek söz-lep anı öz tėp söz-lemeser öz baḫşı tėp | bililmez | erti öz-nüŋ ḳayu öz erdüki azu bu öz et’öz mü ol. |
| Abh.Sho. 373 | bililmez | erti baḫşı-nıŋ ḳayu baḫşı erdüki. | |
| Abh.Sho. 498–502 | … z-e uḳıdur burḫan adı körülöiş erdükin初所言諸aŋbaşlayu söz-lemek üz-e kim tėp | bililmemiş-ke | tėgüçi sa üz-e negü körgidür-i. |
| Abh.Sho. 504 | ödrü | bililmiş | erür. |
| Abh.Sho. 553 | neçe | bililser | yme bilge bilig üz-e ḳaraŋġuġ tarġarġalı umış-ı. |
| Abh.Sho. 554 | inçip | bililmez | erti munda kim-niŋ bilge bilig-i üz-e tarġarġalı umış-ı. |
| Abh.Sho. 556 | neçe | bililser | yme tŋri burḫan-nıŋ ḳaraŋġuġ tarġarġalı umış-ı. |
| Abh.Sho. 557–558 | yene | bililmez | erti tŋri burḫan-nıŋ negü-si üz-e tarġarmiş-ı anı üçün ḳooş-a işletmiş erü … |
| Abh.Sho. 949–954 | … tėp問öŋdünki tört türlüg ıraḳ-lar-ta tek uḳıdmaḳ üz-e ol bir-in tüzü tükel | bililür | erti şiravak-ta ulatı-lar -nıŋ bilge biligi-niŋ burḫan-lar-nıŋ birle < büd … |
| Abh.Sho. 965–966 | san-ın ḳadnayu kėŋürü yörüp neçe söz-leser yme | bililmedi | tėp inçip kirsiz ḳayu erür yıdyuḳ ḳayu erür tėp. |
| Abh.Sho. 2587–2588 | neçe | bililser | yme adırtlamaḳ -nıŋ bilmek adırtlamaḳ tėgüçi erdüki bililmez üçün ḳayu-nuŋ … |
| Abh.Sho. 2587–2588 | neçe bililser yme adırtlamaḳ -nıŋ bilmek adırtlamaḳ tėgüçi erdüki | bililmez | üçün ḳayu-nuŋ adı bolur nomuġ bölmek adırtlamaḳ tėp. |
| Abh.Sho. 2596–2599 | tek söz-ledükte aḳıġ -lıġ aḳıġ-sız tėp | bililü | tükedür erti nom erdüki ikileyü ne kergek erti nom ertüki又ikileyü ne kerge … |
| Abh.Sho. 2640 | tek aḳıġ-lıġ aḳıġ-sız üz-e ḳılsar anıŋ yörügi uçuz | bililür | üçün. |
| Abh.Sho. 2662–2663 | 答yme ök | bililser | yme mundata ulatı ḳavır-lıġ nom-lar-nıŋ bar-ı inçip barça aḳıġ-lıġ aḳıġ-sı … |
| Abh.Sho. 2667–2668 | biliimez | ertti munuŋ ḳayu nom erdüki. | |
| Abh.Sho. 2670–2671 | yme ök | bililmez | erti munı üz-e ḳayu-nı körgidür-i anın munda sėzik ayıdu söz-ledükte ḳayu- … |
| Abh.Sho. 2932–2935 | … -lıġ-ıġ yörgü-te karik-ta öŋi kėderip ertürü tükedmek üz-e bekiz belgülüg | bililü | tüketdi erti aḳıġ-sız ertüki :: |
| Abh.Sho. 2947–2952 | … ız ermiş tėp釋日有漏中aḳıġ-lıġ yörgü-te öŋi kėderü tükedmek üz-e bekiz belgülüg | bililür | üçün odġuraḳ aḳıġ-sız ertüki. |
| Abh.Sho. 2971–2980 | … -ġalır üçün anın kergek ḳadnayu söz-lemek従有為ėdiglig-tin adırmaḳ üz-e neçe | bililser | yme yol kėrtü-nüŋ anıŋ aḳıġ-sız ertüki amtı aḳıġ-sız-ta ornadıp uḳıdıp adı … |
| Abh.Sho. 2997–3000 | … iramati baḫşı söz-ler aḳıġ-lıġ nom-tın adırmaḳ üz-e bilip öçmek ėdigsiz-ig | bililü | tüketdi aḳıġ-sız erdüki uḳıdġalır bildürgelir üçün (çın)-kėrdü töz-in. |
| Abh.Sho. 3010–3015 | … dün aḳıġ -lıġ-ıġ yörgü-te adıru tükedmek üz-e yol kėrdüg neçe yörügin tuda | bililser | yme aḳıġ-sız erdüki amtı küsemiş üçün yaḳın yaġuḳ uḳıdġalı aḳıġ-sız-nıŋ tö … |
| Abh.Sho. 3016 | 无為法ėdigsiz nom-nıŋ yme ök yörügin tuda | bililü | tüketser yme aḳıġ-sız erdüki. |
| Abh.Sho. 3026–3033 | … latı tėp問kök ḳalıḳ iki türlüg öçmek-ler tėgüçi üz-e 又sav üz-e yme tėgü/teg | bililü | tüketdi erti üç erdüki ne üçün iki -leyü kergek-lep söz-leti (üç) tėp答adır … |
| Abh.Sho. 3123–3124 | … nın bu iki baḫşı-lar-nıŋ ḳayu söz-lemiş abipiray-ı üz-e adırtlıġ ot -ġuraḳ | bililmeti | . |
| Abh.Sho. 3239 | bililü | tüketdi erti adırmış-ı öŋi adın öçmek-ler-tin. | |
| Abh.Sho. 3331–3332 | … amış teg uḳ ḳaŋlı tėp nedegin tėptėser ḳaltı yėrdinçü-teki-ler-ke yumġı-ḳa | bililmiş | üçün anın tardmış erür bu yoleşürügüg. |
| Abh.Sho. 3335–3340 | … tidimlig tėp ḳavırıp kėderip naga üjikin tek söz -leser arçunė tėp yme ök | bililür | luu tidimlig erdüki tėp ulatı bar kėdermiş-i kėnki ujik-in ḳaltı söz-legüd … |
| Abh.Sho. 3335–3340 | … ıġ uruŋud tėp ḳavırıp kėderip sarė ujik -in tek söz-leser bimba tėp yme ök | bililür | ḳorḳınçıġ uruŋut erdüki tėp ulatı. |
| Abh.Sho. 3483 | bar andaġ orun-ta yindem söz-lemiş-i達多tadė tėp inçip | bililür | dėvatatė ertüki tėp ulatı. |
| Abh.Sho. 3531–3532 | bilip öçmek yindem erür ėdigsiz inçip | bililü | tükedür erti oḫşadı tıldaġ-sız ertüki. |
| Abh.Sho. 3578–3585 | … ermez oḫşadı tıldaġ bolġalı munı nedegin kergek-lep tıdar siz-ler tėp答neçe | bililser | yme andaġ ertüki munda tıdmaḳ-ı erser oḫşadı tıldaġ-ıġ abipiray üz-e yme ö … |
| Abh.Sho. 3590–3594 | … ı bilip öçmekig tėp釋日問ḳaltı öŋdün söz -lep erdürü tükedmek üz-e yörüg üz-e | bililü | tüketdi erti ne kergek ikileyü söz-lep söz-leyü tüketmiş boldı bilip öçmek … |
| Abh.Sho. 3847 | kėn bululmaḳ-ı erser | bililp | öçmek. |
| Abh.Sho. 3885–3892 | … ŋe tıdıġ yoḳ süt teg oduŋ teg tėp問tek söz-ledükte öŋde ulatı-lar tėp munda | bililü | tüketdi erti bėş yükmek ertüki ikileyü negü erür iişleşip söz-lep öŋde ula … |
| Abh.Sho. 3896 | bililü | tükedür erti ol çḫşapt-ta ulatı yükmek-niŋ ermez-i. | |
| Abh.Sho. 3924–3925 | … lig-niŋ işi küdüki odġuraḳ bir ödte bolur間又但 言爲yene tek söz-leser ėdig tėp | bililür | erti. |