İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

ėlçi isim

38 geçiş 5 biçim 4 eser KBUKİPMan Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Devlet adamı, yönetici; KB’de ilçi yazımıyla devlet işlerini yürüten bilgili kişi, çoğu kez hitap olarak: “biliglig uḳuşluġ bügü ilçi beg / ikigün ajunda bolur ornı yig” bilgili, akıllı, bilge devlet adamı bey iki dünyada da iyi yer tutar; “bügü ilçi begler muŋı tutġu yol” bilge devlet adamı beylerin tutacağı yol budur; “uḳuşluġ biliglig bügü ilçiler” akıllı, bilgili, bilge devlet adamları; “ölümke basıḳma aya ilçi ḳut” ey kutlu devlet adamı, ölüme yenilme; “ḳanı ol suḳ ilçi” nerede o açgözlü devlet adamı; “ilçi başı” devlet adamlarının başı (hitap); Budist metinlerde “ėlçi bilgeler” devlet adamları, yöneticiler: “birök ėlçi bilgeler körkin ḳurtulġu erser” eğer devlet adamları görünüşüyle kurtulacak (canlılar) varsa; “ḳunçuy terken tegitler elçi bilgeler” prensesler, hanımlar, prensler, devlet adamları. Tanıklar: KİP2Man2U2KB6
  2. Elçi, haberci (KB’de yalavaç ile): “yalawaç tidüküm bu ilçi turur / bu ilçi sözin aysa ölmez ḳalur” yalavaç dediğim bu elçidir; elçi sözünü söylerse ölmez, kalır. Tanıklar: KB

KB’deki ilçi, ilçiler, ilçisi biçimleri de bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ėlçi — yalın hâliyle 300 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • elçi 296 (EÇS, Man) · ėlçi 4 (U, KİP)

Çekimli biçimler (3):

U Uigurica I-IV

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 11–12 birök ėlçi bilgeler körkin ḳurtulġu erser ḫuanşı ım pusar ol tınlġlar-ḳa ėlçi bilgele …
U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 11–12 birök ėlçi bilgeler körkin ḳurtulġu erser ḫuanşı ım pusar ol tınlġlar-ḳa ėlçi bilgeler körkin körtkürür noml--ayur ḳutġarur