KuT sözlüğü · madde
adrıl- fiil
Tanım
- Ayrılmak (bir yerden, bir kişiden): “seniŋdin adrılur men bu kün” bugün senden ayrılıyorum; “ögüŋüztin adrılmışta” annenizden ayrıldığınızda. Tanıklar: Mait
- Birinden yüz çevirmek, bağlılığını bırakmak: “ėl-tėriş ḳaġanta adrılmaduḳ, teŋri bilge ḳaġanta adrılmalım, azmalım” İlteriş Kağan’dan ayrılmamış olan (biz), Tengri Bilge Kağan’dan da ayrılmayalım, yoldan çıkmayalım. Tanıklar: O
- (Eşler için) boşanmak: “eger aḍrılsa” eğer ayrılırlarsa. Tanıklar: KuT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): adrıl- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- adrılur 4 (Sek, KB, Abh) · aḍrılur 3 (KB, KuT)
- aḍrılıp 4 (KB) · adrılıp 2 (Sek, ShoR)
Çekimli biçimler (27):
adrılur 4
aḍrılıp 4
aḍrılur 3
adrıltı 2
adrılurlar 2
adrılıp 2
aḍrılıŋlar 2
adrılmalım 1
adrılmasar 1
adrılmaz 1
adrılmaḳlıg 1
adrılmaduḳ 1
adrılmış 1
adrılmışta 1
adrılmışı 1
adrılsar 1
adrıltukda 1
adrılmaḳındın 1
adrılu 1
atrıltıı 1
aḍrıldılar 1
aḍrıldı 1
aḍrılsa 1
adrılġai 1
aḍrılurda 1
aḍrılsalar 1
aḍrılġan 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (8) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/88b3 | 130 eger | aḍrılsa | muŋsuz ḳılur taŋrı ḳamuġnı kėŋlikdin erür taŋrı keŋ rahmetlig hakim |
| Ku. T. 30/10b3 | 94 ḳaçan | aḍrıldı | erse arḳış aydı ataları: .. |
| Ku. T. 30/50a1 | 41 anlar kim ėw barḳdın | aḍrıldılar | teŋrilik anda kiḍin kim küç ḳıl[ın]dılar ornatġay-miz anlarnı yaḳın-–raḳ i … |
| Ku. T. 34/14a3 | 59 | aḍrılıŋlar | bu kün ey yazuḳluġlar |
| Ku. T. 36/75a3 | 4 anıŋ içinde | aḍrılur | ḳamuġ üstüvar iş |
| Ku. T. 37/43b1 | … ın emgek biligsizlikin kigrür üçün taŋrı rahmeti içiŋe anı kim tilese eger | aḍrılsalar | erdi ḳınaġaytımız anlarnı kim tandılar olardın ḳın açıtġan |
| Ku. T. 38/22b3 | 8 ol çıġaylarḳa kim ewlerindin | aḍrılġan | tururlar anlar kim çıḳarıldılar saraylarındın hem tawarlarındın tileyürler … |
| Ku. T. 38/77b3 | 2 ḳaçan tegseler zamanlanrıŋa tutuŋlar olarnı eḍgülüg birle azu | aḍrılıŋlar | eḍgülüg birle tanuḳ ḳılıŋ iki ʿadl iḍisi sizdin aḍaḳın ḳılıŋ tanuḳluḳnı ta … |
Aynı gövdeden maddeler
“adrıl” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).