Tanım
- Dünya, yeryüzü: “yaġız yir yıpar toldı kafur kitip / bezenmek tiler dünya körkin itip” kara yer misk ile doldu, dünya süslenmek ister; “kim kim tilese dünya yanutı bėrür-miz aŋa andın” kim dünya karşılığını isterse ona ondan veririz. Tanıklar: KuTKB
- (Din ile karşıt olarak) dünyalık, dünya malı, geçici hayat: “cefaçı bu dünya cefa ḳıl aŋgar” bu dünya zalimdir, sen de ona cefa et; “neçe artsa dünya baş aġrıġları” dünya(lık) arttıkça baş ağrıları artar; “bu dünya soŋında yügürmek neçe” bu dünyanın ardından koşmak ne zamana dek; “bu kün bar yarın yoḳ bu dünya neŋi” bu dünya malı bugün var yarın yok; “ol taŋrı … şükr dünyada hem aḫiretde” dünyada ve ahirette övgü ona aittir. Tanıklar: KB2AH2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): dünya — yalın hâliyle 295 kez
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (18) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/12b2 | … et-özke ölmek meger taŋrı yarlıġı birle bitig zamanberilmiş kim kim tilese | dünya | yanutı bėrür-miz aŋa andın kim kim tilese aḫiret yanutı bėrür-miz aŋa andı … |
| Ku. T. 25/15a1 | … e anda kiḍin kim körkitti sizke anı kim sewer sizler sizdin ol kim tileyür | dünyanı | sizdin ol kim tileyür aḫiretni yana ewürdi sizni olardın sınamaḳ üçün sizn … |
| Ku. T. 26/61b1 | … maŋlar aŋar kim kemişse sizke ėlleşmekni: müᵓmin ermes sen. tileyür sizler | dünyanıŋ | neŋini taŋrı üskinde üküş ġanimetler mundaġuḳ erdiŋiz munda aşnu minnet ḳı … |
| Ku. T. 26/90b3 | 134 kim kim tileyür erse | dünya | yanutı taŋrı üskinde dünya yanutı hem aḫiret yanutı erür taŋrı eşitgen kör … |
| Ku. T. 26/90b3 | 134 kim kim tileyür erse dünya yanutı taŋrı üskinde | dünya | yanutı hem aḫiret yanutı erür taŋrı eşitgen körgen |
| Ku. T. 27/42a1 | … eligleri hem aḍaḳları ḫilafınça azu yoḳḳılınġalar yerdin ol olarḳa ḫorluḳ | dünya | içre yana olarḳa aḫiret içre ḳın uluġ |
| Ku. T. 27/46b2 | … ŋrıdın nerse bu ögür anlar kim tilemez taŋrı kim arıtsa köŋüllerini olarḳa | dünya | içre ḫᵛarluḳ olarḳa aḫiret içinde ḳın uluġ |
| Ku. T. 28/32b1 | 156 bitigil bizke bu | dünya | içinde eḍgülük hem aḫiretde biz yandımız saŋa. aydı taŋrı: meniŋ ḳınım teg … |
| Ku. T. 29/48b1 | … iler oŋları birle kirdiŋiz anıŋ teg kim kirdiler bu ögür yoḳaldı ʿamelleri | dünya | içre hem aḫiret içre bu ögür olar ziyanlıġlar ol |
| Ku. T. 29/53a3 | … lar bolur yaḫşı olarḳa eger yüz ewürseler ḳınayur olarnı taŋrı açıtġan ḳın | dünya | içre hem aḫiret içre yoḳ olarḳa yer içinde dostdın ap yariçi |
| Ku. T. 29/60b3 | … ıŋ malları ʿayalları bütünlükin tileyür taŋrı kim ḳınasa olarnı anıŋ birle | dünya | içre taḳı çıḳsa özleri olar kafirler |
| Ku. T. 32/28a1–2 | 42 uḍturdımız olarḳa bu | dünya | içinde laʿnet ḳopmaḳ küninde olar yıratılmışlardın |
| Ku. T. 32/43b1–3 | 70 ol taŋrı yoḳ taŋrı meger ol aŋar ol şükr | dünyada | hem aḫiretde aŋar ol biçmek kesmek aŋar yandurulur sizler |
| Ku. T. 33/20a1–3 | … yine anlar kim azarlarlar taŋrını hem yalavaçını laʿnet ḳıldı olarḳa taŋrı | dünya | içre hem aḫiret içre anuttı olarḳa ḳın ḫ˅arlaġlı |
| Ku. T. 34/85b1 | … rım anlar kim taptılar ḳorḳuŋlar iḍiŋizdin anlarḳa kim eḍgülük ḳıldılar bu | dünya | içre eḍgülük taŋrı yeri kėŋ erür anıŋ üçün tükel bėrlür sergenlerke yanutl … |
| Ku. T. 35/49a2 | 43 haḳḳa ol kim ündeyür siz mėni anıŋ birle yok aŋar ündemek | dünya | içre hem aḫiret içre bütünlükin yanġumız taŋrıḳa turur bütünlükin artaḳ ya … |
| Ku. T. 36/14a3 | … erse aḫiret tarıġlaġını arturur-miz aŋar ekini içinde kim kim tileyür erse | dünya | tarıġlaġını bėrür-miz andın yoḳ aŋar aḫiret içre hiç ülüş |
| Ku. T. 38/18b3 | 3 eger bitimiş erse taŋrı olar üze avarelıḳnı ḳınattı olarnı | dünya | içre olarḳa aḫiret içinde ot ḳını |