Tanım
- Kötü, fena, uğursuz; değersiz: “eger tegse olarḳa bir yawuzluḳ ėsiz fal toḳır erdiler” onlara bir kötülük dokunsa uğursuzluk sayarlardı; “soŋ ḳaldı anlarda kiḍin ėsız … namaznı ḳoḍtılar” onlardan sonra namazı bırakan kötü bir nesil geldi; “ėsizi taŋrı üskinde saġırlar aġınlar” Tanrı katında (canlıların) en kötüsü sağırlar, dilsizlerdir; “esiz kergeksiz yançalaŋlar” değersiz, işe yaramaz …; “ḳunçuılarnıŋ ėsiz yavız …” hatunların kötü, fena …; “ajunda yoḳ erse bu eḍgü du‘a / esiz yir ḳoḍı barġay erdi” dünyada bu iyi dua olmasa (insan) aşağılık yere inerdi. Tanıklar: ManUKuT3KB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ėsiz — yalın hâliyle 9 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ėsiz 7 (KuT, U) · esiz 2 (Man, KB)
Çekimli biçimler (2):
Bağlamlar
Bütün geçişler (8) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 28/13b3 | … çan kelse olarḳa eḍgülük aydılar: bizke bu. eger tegse olarḳa bir yawuzluḳ | ėsiz | fal toḳır erdiler musa birle yime anıŋ birlekiler bilgil kim anlarnıŋ fall … |
| Ku. T. 28/20a1 | … 1 ançada ḳutġardımız sizni firᶜavn boḍnındın tegrür tepretür erdi sizlerke | ėsiz | ḳın öldrür erdiler oġlanlarıŋıznı tirig ḳoḍar erdi uraġutlarıŋıznı anıŋ iç … |
| Ku. T. 28/51a3 | 177 | ėsiz | boldı ol boḍunnuŋ meŋzeki kim yalġan tuttılar biziŋ ayatlarımızḳa hem özle … |
| Ku. T. 28/75a3 | 22 bütünlükin teprenigliler | ėsizi | taŋrı üskinde saġırlar aġınlar anlar kim ögün uḳmazlar |
| Ku. T. 31/23a2 | 59 soŋ ḳaldı anlarda kiḍin | ėsız | ḳoḍtılar namaznı hem uḍtılar ten tilekleriŋe kiḍin tüşerler ya körgeyler ġ … |
| Ku. T. 35/7b1 | 51 tegdi olarḳa | ėsiz | ḳılmaḳlarınıŋ yanutı anlar kim küç ḳıldılar bu ögürdin teger olarḳa ėsiz ḳ … |
| Ku. T. 35/7b1 | … a ėsiz ḳılmaḳlarınıŋ yanutı anlar kim küç ḳıldılar bu ögürdin teger olarḳa | ėsiz | ḳılıḳlarınıŋ yanutı ermez olar keçigliler |
| Ku. T. 35/50a3 | 45 küḍezdi anı taŋrı | ėsiz | / yawuz mekrlerindin seza firʿavn boḍnıḳa ḳın yawuzı |
Aynı gövdeden maddeler
“esiz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).