İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

çaw isim

23 geçiş 7 biçim 3 eser KBDLTKuT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Ün, şöhret, nam; çoğu kez “kü çaw” ikilemesiyle: “atı eḍgü bolsa kü çaw bolġu teg” adı iyi olursa ünü, şöhreti olur; “kü çaw at tilese tuz etmek yitür” ün ve ad dilerse tuz ekmek yedirsin; “biri küsi çawı ajunḳa yeter” birinin ünü, şöhreti dünyaya ulaşır; “ajunda çawı bardı eḍgü du’an” dünyada ünü yayıldı; “tutġıl ḳonuḳ aġırlıḳ yadsun çawıŋ boḍunḳa” konuğa saygı göster, ünün halka yayılsın. Tanıklar: KB4DLT
  2. Haber, söylenti: “eşitti bu çawıġ itindi itig” bu haberi duydu, hazırlığını yaptı; (Kur’an çevirisinde) “çav kemişgenler kend içre” şehirde söylenti yayanlar. Tanıklar: KuTKB

çawı (ayrı madde olarak kalmıştı) ve KuT’taki çav yazımı bu maddede toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): çaw — yalın hâliyle 7 kez

Çekimli biçimler (6):

KB Kutadgu Bilig

20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 87 biri ḳında çıḳtı sunup il tutar / biri küsi çawı ajunḳa yeter
KB 102 ajunda çawı bardı ḫaḳan küsi / körümegli közlerde kitti usı
KB 458 tözü ilke tegdi ilig eḍgüsi / ajunḳa yaḍıldı bu çawı küsi
KB 462 … G TAPUĠIŊA KELMİŞİN AYUR / / bir ay toldı atlıġ er erdi tetig / eşitti bu çawıġ itindi itig
KB 527 eşittim yıraḳtın anıŋ çawını / biligin uḳuşın silig sawını
KB 737 bayusa beḍüse yaḍılsa çawı / kiter men anıŋdın kiter yüz suwı
KB 1693 boḍunda beḍük boldı belgü nişan / ajunda çawı bardı eḍgü du’an
KB 1711 biligsiz beḍük bolsa devlet bile / biliglig beḍükrek kü çaw at bile
KB 1924 negü teg kerek beg munı başlasa / çawı barsa atı işin işlese
KB 2050 aḳı bolsa begler atı çawlanur / atı çawı birle ajun beklenür
KB 2 aḍın ma bu biş neŋ yıraḳ tutġu beg / atı eḍgü bolsa kü çaw bolġu teg
KB 2125 bu himmet mürüvvet bile barsa çaw / bolur beg tileki yorır ötrü aw
KB 2320 kü çaw at tilese tuz etmek yitür / tiriglik tilese anı oḳ yetür
KB 2553 iki neŋ beḍütür bu begler çawı / ilinde tuġı kör törinde liwi
KB 2945 bu yaŋlıġ kişi birle begler beḍür / yaġı boynı yençer kü çawın ıḍur
KB 3095 keçürdi küwençin sewinçin küni / ajunḳa yaḍıldı atı çaw üni
KB 3173 ḳadaşlıġ kişi küsi çawı beḍük / adaşlıġ kişi atı sawı beḍük
KB 3916 bu çaw birle atıŋ yaḍıldı köre / beḍük belgü boldı kişiler ara
KB 6108 iki neŋ turur dünya atı çawı / biri neŋ tawar ol biri yüz suvı
KB 6502 tilemedim özke kü çaw eḍgü at / kişi asġı ḳoldum öz erse ya yat

Aynı gövdeden maddeler

“çaw” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).