KB sözlüğü · madde
adrıl- fiil
Tanım
- Ayrılmak (bir yerden, bir kişiden): “seniŋdin adrılur men bu kün” bugün senden ayrılıyorum; “ögüŋüztin adrılmışta” annenizden ayrıldığınızda. Tanıklar: Mait
- Birinden yüz çevirmek, bağlılığını bırakmak: “ėl-tėriş ḳaġanta adrılmaduḳ, teŋri bilge ḳaġanta adrılmalım, azmalım” İlteriş Kağan’dan ayrılmamış olan (biz), Tengri Bilge Kağan’dan da ayrılmayalım, yoldan çıkmayalım. Tanıklar: O
- (Eşler için) boşanmak: “eger aḍrılsa” eğer ayrılırlarsa. Tanıklar: KuT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): adrıl- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- adrılur 4 (Sek, KB, Abh) · aḍrılur 3 (KB, KuT)
- aḍrılıp 4 (KB) · adrılıp 2 (Sek, ShoR)
Çekimli biçimler (27):
adrılur 4
aḍrılıp 4
aḍrılur 3
adrıltı 2
adrılurlar 2
adrılıp 2
aḍrılıŋlar 2
adrılmalım 1
adrılmasar 1
adrılmaz 1
adrılmaḳlıg 1
adrılmaduḳ 1
adrılmış 1
adrılmışta 1
adrılmışı 1
adrılsar 1
adrıltukda 1
adrılmaḳındın 1
adrılu 1
atrıltıı 1
aḍrıldılar 1
aḍrıldı 1
aḍrılsa 1
adrılġai 1
aḍrılurda 1
aḍrılsalar 1
aḍrılġan 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (8) →KB Kutadgu Bilig
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 1075 | munu | adrılur | men seniŋdin bu kün / ulıyu barır men ökünçün muŋun |
| KB 1276 | munu | aḍrılur | men seniŋdin bu kün / ökünçün sıġıt birle yıġlap ögün |
| KB 3295 | ne körklüg sewinç ol kişi | aḍrılıp | / selamet ḳawuşsa tileyü kelip |
| KB 3301 | ne körklüg bolur kör kişi | aḍrılıp | / selamet ḳawuşsa iki öz özün |
| KB 3337 | özüm ḳa ḳadaştın neçe | aḍrılıp | / nelük turġay erdim bu yirke kelip |
| KB 6163 | munuḳı barır men bu kün | aḍrılıp | / seniŋ me yoluŋ bu kel eḍgü ḳılıp |
| KB 6176 | bu kün | aḍrılur | men muŋun öz barır / ḳawuşġum ḳaçan erki teŋri bilir |
| KB 6201 | sewerin bulup körse sewnü küle / ḳalır | aḍrılurda | bu ḳaḍġu bile |
Aynı gövdeden maddeler
“adrıl” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).