Tanım
- Şefkatli, merhametli, esirgeyici: “sewüg sawçı ıḍtı baġırsaḳ iḍi” merhametli Rab sevgili elçiyi gönderdi; “baġırsaḳ bolur ḫalḳḳa eḍgü kişi” iyi kişi halka şefkatli olur; “ḳamuġ teprenürke baġırsaḳ köŋül” bütün canlılara şefkatli gönül; “baġırsaḳ ol ermez özin beklese” yalnız kendini gözeten şefkatli değildir; “iḍiŋiz baġırsaḳ ulaşu yarlıḳaġan ol” Rabbiniz şefkatli, sürekli merhamet edendir. Tanıklar: KuTKB4
- Bağırsak: “ḳaynar suw kes kes ḳılur baġarsuḳlarını” kaynar su bağırsaklarını parça parça eder. Tanıklar: KuT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): baġırsaḳ — yalın hâliyle 124 kez
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (130) →KB Kutadgu Bilig
130 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 34 | YALAWAÇ ‘ALEYH İ’S-SELAM ÖGDİSİN AYUR / / sewüg sawçı ıḍtı | baġırsaḳ | iḍi / boḍunda talusı kişide keḍi |
| KB 107 | tüzün ḳılḳı alçaḳ | baġırsaḳ | köŋül / köreyin tise kel munı kör amul |
| KB 516 | kişi sözler ök kör kişiniŋ sözi / kişide | baġırsaḳ | öz işke özi |
| KB 518 | baġırsaḳ tilese özüŋke özüŋ / özüŋde | baġırsaḳ | yoḳ ol kes sözüŋ |
| KB 1133 | negü tir eşitgil yiti közlüg er / kişike | baġırsaḳ | köni sözlüg er |
| KB 1243 | atam erdiŋ artuḳ baġırsaḳ aḳı / seniŋde | baġırsaḳ | törütgen taḳı |
| KB 1359 | baġırsaḳ | kişi ol kişide çını / baġırsaḳ sözi tut beḍütgey sini | |
| KB 1412 | boḍun ḳoy sanı ol begi ḳoyçısı / | baġırsaḳ | kerek ḳoyḳa ḳoy kütçisi |
| KB 1728 | taḳı munda yigrek ayur kör uḳuş / | baġırsaḳḳa | can birse ermez üküş |
| KB 1879 | baġırsaḳ | tapuġçı tükel ol bolur / öz asġın ḳoḍup kör beg asġın ḳolur | |
| KB 1943 | baġırsaḳḳa | aytur kişi öz sözin / baġırsaḳ yuluġlar kişike özin | |
| KB 1945 | negü tir eşitgil | baġırsaḳ | kişi / baġırsaḳlıḳ ol kör kişilik başı |
| KB 2123 | isinür er at terk | baġırsaḳ | bolur / baġırsaḳ kişiler tapuġsaḳ bolur |
| KB 2169 | aḳı hem tüzün hem uwutluġ silig / | baġırsaḳ | bolup keḍ küḍezse ilig |
| KB 2473 | ögi keḍ kerek köŋli alçaḳ amul / çıġay tul yetimke | baġırsaḳ | köŋül |
| KB 2570 | tapuġçı begiŋe | baġırsaḳ | kerek / baġırsaḳ tigüçi tapuġsaḳ kerek |
| KB 2574 | baġırsız tusulmaz oġulda körü / | baġırsaḳ | tapuġçı tususı öri |
| KB 2608 | baġırsaḳ | tapuġçı beg asġın tiler / beg asġın tilegli begin çın sewer | |
| KB 2610 | baġırsaḳ | tapuġçı baġır sanı teg / baġırda yaḳınraḳ yürek ḳanı teg | |
| KB 2728 | baġırsaḳ | tapuġçı beg asġın tiler / teni canı malın begiŋe ular | |
| KB 2768 | baġırsaḳ | kişi ol kişi öḍrümi / baġırsaḳnı bek tut ay er köḍrümi | |
| KB 2830 | bu işke iḍi çın bütün er tile / | baġırsaḳ | tapuġsaḳ uwutı bile |
| KB 2867 | baġırsaḳ | kerek keḍ begini sewer / uwutluġ kerek keḍ özini yıġar | |
| KB 2940 | olarda | baġırsaḳ | özüŋke özüŋ / aḍın bolmaġay sen uzatma sözüŋ |
| KB 3117 | ayur ay | baġırsaḳ | iḍim sen uluġ / aġır ḳıldıŋ ilde bu yunçıġ ḳuluġ |
| KB 3129 | tapuġçı talusı | baġırsaḳ | bolur / baġırsaḳ tapuġçıġ tilep kim bulur |
| KB 3244 | iḍi yaḳşı aymış kişi öḍrümi / kişike | baġırsaḳ | kişi köḍrümi |
| KB 3272 | baġırsaḳ bolur ḫalḳḳa eḍgü kişi / | baġırsaḳ | bolun bolduŋ eḍgü kişi |
| KB 3458 | ilig me iḍi eḍgü sultan turur / boḍunḳa | baġırsaḳ | sewüg can turur |
| KB 3496 | özüŋke | baġırsaḳ | seniŋ öz özüŋ / kişike ınanma kesildi sözüŋ |
| KB 3700 | negü tir eşitgil | baġırsaḳ | kişi / yaḳınlıḳ ulaġlı tapuġsaḳ kişi |
| KB 3914 | eşitgil yana bu meniŋ sözlerim / köŋülḳe alın ay | baġırsaḳ | erim |
| KB 4370 | bu tüş ilmi körgil | baġırsaḳ | bayat / ḳulı eḍgüsin ḳoldı birdi ayat |
| KB 4690 | yana yandru yanmaḳ yawalıḳ tapa / yararmu maŋa ay | baġırsaḳ | apa |
| KB 5095 | kişi bar ḳalın bol boġuz aġruḳı / köni çın | baġırsaḳ | yok ol ay aḳı |
| KB 5325 | negü tir eşitgil ay aslı beḍük / | baġırsaḳ | sözi tutsa asġı keḍ ök |
| KB 5720 | baġırsaḳ | ḳadaşım sen emdi maŋa / yaraġı negü ol ayu bir toŋa | |
| KB 6081 | negü tir eşitgil bilig birgüçi / | baġırsaḳ | bu öt saw erig birgüçi |
| KB 6089 | baġırsaḳ | bolun barça tınlıġ üze / tapuġ ḳıl bayatḳa köŋül til tüze | |
| KB 6180 | yana oḳ ayur ay | baġırsaḳ | ḳadaş / meniŋ ḳaḍġuma sen köŋül ḳılma baş |
Aynı gövdeden maddeler
“bagırsak” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).