Tanım
- Bağır, göğüs; ciğer: “baġırsaḳnı bulsa baġırḳa urun” şefkatli birini bulursan bağrına bas; “baġırtın tebremiş ig” ciğerden kaynaklanan hastalık; “baġrım başın emledi” bağrımın yarasını sağalttı; “oġlum bu baġrım otı” oğlum, bağrımın ateşi (ciğerparem). Tanıklar: TTKB2DLT
- “baġır böşük” yakın akraba, hısım: “edgü ögli baġır böşük bolurlar” iyi niyetli yakınlar olurlar; “oġulı ḳızı baġrı böşüki ḳası ḳadaşı” oğlu kızı, yakınları, akrabası; “oġlı ḳızı uruġı tarıġı baġarı böşüki üklilür” oğlu kızı, soyu sopu, yakınları çoğalır. Tanıklar: Sek4ShoR
- “baġrı ḳıl-” bağrına basmak, yakın tutmak: “baġırsaḳnı bulsa özüŋ baġrı ḳıl” şefkatliyi bulursan onu bağrına bas; “suḳ erse boḍun baġrı yir” açgözlü olursa halkın bağrını yer. Tanıklar: KB3
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): baġır — yalın hâliyle 5 kez
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (17) →KB Kutadgu Bilig
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 1481 | munu men barır men ay ilig ḳutı / turu ḳaldı oġlum bu | baġrım | otı |
| KB 1947 | baġırsaḳnı bulsa | baġırḳa | urun / maŋa mundaġ aydı bilig hem uḳuş |
| KB 2610 | baġırsaḳ tapuġçı | baġır | sanı teg / baġırda yaḳınraḳ yürek ḳanı teg |
| KB 3110 | ikinçi basınçaḳ boḍun başlar er / üçünçi suḳ erse boḍun | baġrı | yir |
| KB 3246 | baġırsaḳ kerek er ne | baġrı | süçip / törü birse eḍgü isizke açıp |
Sek Sekiz Yükmek
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.105 (Ib) | oġlı ḳızı uruġı tarıġı | baġarı | böşüki üklilür asılur ög |
| Jut.Sek.T-1.124 (Ia) | inçip oġulı ḳızı | baġrı | böşüki ḳası ḳadaşı ölmiş ögi ḳaŋı --- |
| Jut.Sek.T-1.309 (IIc) | ḳız birişip kelin içgerişip edgü ögli | baġır | böşük bolurlar tüŋür böşük |
| Jut.Sek.T-1.333 (Ib) | tınlıġlarġ ölürüp aş içgü ḳılıp tüŋür bişük ḳa ḳadaş | baġır | bişük |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 272 | Yıġlap udu artadım / | Baġrım | başın ḳarladım / Ḳaçmış ḳutuġ irtedim / Yaġmur kipi ḳan saçar |
| DLT III, 84 | Yüknüp maŋa imledi / Közüm yaşın yamladı / | Baġrım | başın emledi / Elkin bolup ol keçer |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 4.-220 | ig tapa körser . | baġır-tın | tebremiş ig ol . |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 3.2.2.V/8 | baġır | böşük edgü ögliler birle tü[zülgelir üçün] /// idiş tutar élig belgürtdüŋü … |
Aynı gövdeden maddeler
“bagır” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).