Tanım
- Boyun: “yaġı boynı egdi” düşmanın boynu eğildi; “yaġı boynı yençmek” düşmanın boynunu ezmek; “başı boynın söke turdı” başını boynunu yarıp durdu; “boynıtı tutup ḳadırġan” boynundan tutup koparan; “boyun suwın ḳızıl saġdı” boyun suyunu (kanını) kızıl akıttı. Tanıklar: KB2DLT3
- “boyun su-, boyun sun-” boyun eğmek, itaat etmek; “boyun eg-” boyun eğmek; “boyun bėr-” teslim olmak: “boyun suŋlar taŋrıḳa hem yalavaçḳa” Tanrı’ya ve elçiye itaat edin; “ėşittimiz hem boyun sudumız” işittik ve itaat ettik; “yaġıları eştip boyun egdiler” düşmanları duyup boyun eğdiler. Tanıklar: KuT2KB2
- (Borç, sorumluluk yeri olarak) boyun: “emanet yüḍürdi bayat boynuŋa” Tanrı emaneti boynuna yükledi; “munıŋ şükri boynum üze boldı yük” bunun şükrü boynuma yük oldu. Tanıklar: KB2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): boyun — yalın hâliyle 94 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (50) →KB Kutadgu Bilig
50 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 101 | bu yaŋlıġ topuġḳa itindi ajun / yaġı | boynı | egdi kötürdi özün |
| KB 206 | burunduḳluġ ol söz tiwe burnı teg / barur ḳança yetse titir | boynı | teg |
| KB 286 | ḳılıç ursa bıçsa yaġı | boynını | / törü birle tüzse ili boḍnını |
| KB 450 | sewigli sewinçin anı ögdiler / yaġıları eştip | boyun | egdiler |
| KB 681 | bu ḳut ḳayda bolsa | boyun | bir yaraş / ḳalı öznese ḳutḳa ḳaḍġun küreş |
| KB 1037 | ḳamuġ ilke ḳıldı kör elgi uzun / | boyun | egdi düşman kiterdi özün |
| KB 1375 | özüŋ otḳa atma bu dünya üçün / hava | boynı | biçgil et özke öçün |
| KB 1431 | negü kelse tapla kör eḍgü isiz / | boyun | bir ḳazaḳa köni tut aġız |
| KB 1720 | emanet yüḍürdi | boyunḳa | uluġ / emanet yüḍer erke canım yuluġ |
| KB 1754 | negü tir eşit emdi bilge öge / biligsiz uḳup emdi | boynuŋ | ege |
| KB 1926 | hazine urunsa kümüş hem aġı / yaġı | boynı | yençse kiterse çoġı |
| KB 2016 | ḳayu beg saḳ erse ilin bekledi / yaġı | boynı | yençti üze örkledi |
| KB 2025 | yaġı | boynı | yençmek tiler erse sen / ḳulaḳ köz kerek saḳ ḳılıp tursa sen |
| KB 2070 | tilin sözlese söz şekerde süçig / | boyun | birdi beg ḳul uluġ ya kiçig |
| KB 2154 | ilig | boynı | ḳılça ükekçe başı / aŋar keḍ ınanmaz uḳuşluġ kişi |
| KB 2352 | aŋar teŋlese ötrü itse işin / yaġı | boynı | yençse kiterse başın |
| KB 2708 | ḳılıç alsa ersig eren işlese / yaġı | boynı | yençse üze iglese |
| KB 2945 | bu yaŋlıġ kişi birle begler beḍür / yaġı | boynı | yençer kü çawın ıḍur |
| KB 3000 | yaġı | boynı | yençer hazine urur / tilek arzu ni‘met ulaşu kelür |
| KB 3118 | tegürdüŋ maŋ sen kamuġ eḍgülük / munıŋ şükri | boynum | üze boldı yük |
| KB 3305 | nelük keldiŋ erki olarnı ḳoḍup / boḍun yüklerin sen | boyunḳa | yüḍüp |
| KB 3342 | hava nefs | boyunın | sıġu keḍ katıġ / özüŋ ötrü bulsa tapuġda tatıġ |
| KB 3491 | negü tir eşitgil biliglig çigil / biligsiz eşitgil | boyun | bir egil |
| KB 3629 | et özke alıḳ birme egme | boyun | / awınçı saḳınç ol tileki oyun |
| KB 4015 | anın ötrü begler beḍütür küçin / yaġı | boynı | yençer alır öz öçin |
| KB 4564 | muŋar eḍgü ḳılsa bu isiz ḳılur / isiz ḳılsa | boynın | eger erksizin |
| KB 4735 | uruġ isiz ekse isiz ök önür / ol isiz | boyunḳa | yarın yük bolur |
| KB 4807 | hava arzu | boynı | sımaġınça öz / könilik yolıŋa kirümez et öz |
| KB 4913 | biziŋ köŋlümiz öldi bolġa bu kün / hava nefs me ḳıldı | boyun | keḍ yoġun |
| KB 4992 | bu sözke egildim birür men | boyun | / ziyaret ḳılayın artar men bu kün |
| KB 5360 | emanet yüḍürdi bayat | boynuŋa | / küḍez bu emanet ayıtġa saŋa |
| KB 5474 | et öz tüz tilese hava | boynısı | / hava ölsa könlür et öz ergisi |
| KB 5552 | aġırla bularıġ negü aysa ḳıl / şeriat yolı tut | boyun | bir egil |
| KB 5800 | sen emdi iligke keḍdür eḍgü at / körüp sızsu düşman | boyun | egsü yat |
| KB 5801 | tümen arzu ni‘met yidiŋ inçlenip / | boyun | yal beḍüttüŋ buḳa teg ḳılıp |
| KB 5905 | bu törtinç titimlig kerek bolsa alp / yaġı | boynın | egse işin ḳılsa yarp |
| KB 5931 | iḍiŋ yarlıġı ḳıl özüŋ ḳulluḳı / ḳalı ḳılmasa sen anuḳ tut | boyun | |
| KB 6161 | hava bas uḳuş birle nefs | boynısı | / bu ol er nişanı uḳuş belgüsi |
| KB 6365 | açurġu bularıġ yolın tutsa keḍ / anın yolḳa kirse | boyun | egse keḍ |
| KB 6369 | özüŋ buġraġursa beḍütse | boyun | / sini otḳa tartar ulıtur ünün |
Aynı gövdeden maddeler
“boyun” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).